กรีนพีซเรียกร้องผู้แทนรัฐบาลทั่วโลกใช้การประชุมหัวหน้าคณะผู้แทน (HODs) ที่กรุงเทพฯ วางเป้าหมายลดการผลิตพลาสติกเป็นหัวใจของสนธิสัญญา พร้อมวิจารณ์เอกสารกรอบการหารือของประธานการเจรจาที่ไม่มีเป้าหมายลดการผลิตและไม่มีมาตรการจัดการสารเคมีอันตราย

กรุงเทพฯ 29 กันยายน 2569 - ขณะที่ผู้แทนรัฐบาลจากทั่วโลกรวมตัวกันที่กรุงเทพฯ เพื่อหารือเรื่องสนธิสัญญาพลาสติกโลก (Global Plastics Treaty) กรีนพีซเรียกร้องให้ผู้แทนประเทศสมาชิกใช้การหารือครั้งนี้ปูทางไปสู่สนธิสัญญาที่แก้ไขต้นตอของวิกฤตพลาสติก คือการลดการผลิตพลาสติกที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

การประชุมอย่างไม่เป็นทางการแบบพบหน้าของหัวหน้าคณะผู้แทนประเทศสมาชิก (Heads of Delegation: HODs) ว่าด้วยสนธิสัญญาพลาสติกโลก ครั้งที่สอง จัดขึ้นที่กรุงเทพฯ ระหว่างวันที่ 27-30 กันยายน เพื่อเตรียมความพร้อมและปูทางไปสู่การเจรจารอบถัดไปในการประชุมคณะกรรมการเจรจาระหว่างรัฐบาล ครั้งที่ 5.4 (INC-5.4) ในเดือนมีนาคม 2570 อย่างไรก็ตาม การประชุมครั้งนี้ไม่เปิดให้ผู้สังเกตการณ์จากภาคประชาสังคมและสื่อมวลชนเข้าร่วม ซึ่งกรีนพีซเรียกร้องให้กระบวนการมีความโปร่งใสมากขึ้น

นายเกรย์แฮม ฟอร์บส์ (Graham Forbes) หัวหน้าคณะผู้แทนกรีนพีซในการเจรจาสนธิสัญญาพลาสติกโลก และผู้อำนวยการโครงการยุติมลพิษพลาสติกระดับสากล กรีนพีซ สหรัฐอเมริกา กล่าวว่า รัฐบาลไม่สามารถแก้ไขวิกฤตพลาสติกได้ตราบใดที่ยังปล่อยให้การผลิตเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง การประชุมที่กรุงเทพฯ ต้องเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ แต่น่าเสียดายที่เป็นกระบวนการแบบปิด ทั้งที่ความโปร่งใสเป็นองค์ประกอบสำคัญของสนธิสัญญาที่มีประสิทธิภาพ พร้อมระบุว่าผู้เจรจาต้องวางเป้าหมายลดการผลิตพลาสติกเป็นหัวใจของสนธิสัญญา และแสดงให้เห็นว่าพร้อมเผชิญหน้ากับผลประโยชน์ของกลุ่มอุตสาหกรรมเชื้อเพลิงฟอสซิลและปิโตรเคมี

ทั้งนี้ นายฮูลิโอ คอร์ดาโน (Julio Cordano) ประธานการเจรจาคนใหม่ที่เพิ่งได้รับเลือก ได้เผยแพร่เอกสารกรอบการหารืออย่างไม่เป็นทางการ (Aid to Negotiations) เมื่อเดือนสิงหาคม ซึ่งกรีนพีซระบุว่ายังยึดโครงสร้างของร่างข้อตกลงเดิมที่เคยถูกปฏิเสธอย่างกว้างขวางในการเจรจาที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ โดยไม่มีเป้าหมายลดการผลิตพลาสติกและไม่มีมาตรการจัดการสารเคมีอันตราย

เพื่อเป็นหมุดหมายเริ่มต้นการหารือ กรีนพีซ ประเทศไทย จัดกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์บริเวณภายนอกสำนักงานองค์การสหประชาชาติประจำประเทศไทย โดยนักกิจกรรมชูถุงพลาสติกขนาดใหญ่ที่มีข้อความ "CUT PLASTIC PRODUCTION" และ "STRONG GLOBAL PLASTICS TREATY NOW" พร้อมนักมวยไทยร่วมกิจกรรมเพื่อสื่อถึงความจำเป็นในการ "ต่อสู้" กับมลพิษพลาสติกตั้งแต่ต้นทาง นอกจากนี้ อาสาสมัครกรีนพีซยังแจกพัดที่ระลึกให้ผู้แทนรัฐบาลที่เข้าร่วมการหารือ เพื่อย้ำว่าทั่วโลกกำลังจับตามองกระบวนการจัดทำสนธิสัญญานี้อยู่

กรีนพีซระบุว่า มลพิษพลาสติกไม่ได้เริ่มเมื่อขวดหรือบรรจุภัณฑ์กลายเป็นขยะ แต่เริ่มตั้งแต่กระบวนการผลิต โดยพลาสติกร้อยละ 99 ผลิตจากเชื้อเพลิงฟอสซิล หากไม่มีมาตรการลดปริมาณการผลิต สนธิสัญญาที่เน้นเพียงการจัดการขยะและการรีไซเคิลจะไม่สามารถแก้วิกฤตได้อย่างแท้จริง ทั้งนี้ เหลือเวลาอย่างจำกัดสำหรับรัฐบาลประเทศต่างๆ ในการหาทางออกประเด็นการเมืองสำคัญที่ยังค้างอยู่ก่อนการเจรจาเดือนมีนาคม 2570

กรีนพีซเรียกร้องให้รัฐบาลประเทศสมาชิกผลักดันสนธิสัญญาที่ครอบคลุมมาตรการระดับโลกในการลดการผลิตพลาสติก ควบคู่กับมาตรการควบคุมสารเคมีอันตรายและผลิตภัณฑ์พลาสติกที่เป็นปัญหาอย่างเข้มงวด จัดหาเงินทุนสนับสนุนการดำเนินงานตามสนธิสัญญา และสร้างการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรมสำหรับแรงงานและชุมชน พร้อมย้ำว่าความสำเร็จของสนธิสัญญาต้องวัดจากผลลัพธ์จริงในการลดการผลิตและมลพิษพลาสติก ไม่ใช่เพียงการที่รัฐบาลบรรลุข้อตกลงร่วมกัน

นางสาวพิชามญชุ์ รักรอด หัวหน้าโครงการรณรงค์ยุติมลพิษพลาสติก กรีนพีซ ประเทศไทย กล่าวว่า ประชาชนคาดหวังมากกว่าคำมั่นที่จะจัดการขยะพลาสติกในขณะที่การผลิตยังเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง การหารือที่กรุงเทพฯ จึงต้องนำไปสู่ทิศทางที่ชัดเจน คือลดการผลิตพลาสติก ปกป้องผู้คนและสิ่งแวดล้อม และเดินหน้าสู่สนธิสัญญาพลาสติกโลกที่เข้มแข็ง