กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับสมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทยฯ ลงนามความร่วมมือเปิดตัวหลักสูตรใหม่ที่ใช้ฟุตบอลเป็นฐานการเรียนรู้ พร้อมเทียบโอนชั่วโมงฝึกซ้อมเป็นหน่วยกิต หวังพาเด็กนอกระบบกว่า 6 แสนคนและกลุ่มเสี่ยงหลุด 1.3 ล้านคนกลับเข้าสู่เส้นทางการศึกษา เตรียมขยายผลสู่โรงเรียนกว่า 200 แห่ง

20 สิงหาคม 2569 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เปิดเผยว่า ณ สนามกีฬาสมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับสมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เปิดตัว "หลักสูตรจักรวาลวิทยาฟุตบอล" นวัตกรรมการศึกษาที่ยืดหยุ่น ใช้ฟุตบอลเป็นฐานพัฒนาทักษะชีวิต ความรู้ และสมรรถนะ พร้อมผลักดันแนวทางเทียบโอนผลการเรียนรู้จากการฝึกซ้อมและการแข่งขันเป็นหน่วยกิต เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กและเยาวชน โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยงหลุดและเด็กนอกระบบการศึกษา ได้เรียนรู้ควบคู่กับการพัฒนาศักยภาพด้านกีฬาและต่อยอดสู่เส้นทางอาชีพ

ภายในงานมีพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ โดยมีนายสุรศักดิ์ พันธ์เจริญวรกุล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา เป็นประธาน พร้อมด้วย ดร.สิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม ในฐานะรองประธานกรรมการขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาระดับชาติ ดร.ชาญวิทย์ ผลชีวิน อุปนายกสมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทยฯ และ ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. รวมถึงภาคีด้านการศึกษา ผู้แทนอะคาเดมี่ เด็กและเยาวชน อดีตนักฟุตบอลทีมชาติ และสื่อมวลชนเข้าร่วม

นายสุรศักดิ์กล่าวว่า กีฬาและการศึกษาเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ กีฬาไม่ใช่เพียงเรื่องสุขภาพหรือชัยชนะในสนามแข่งขัน แต่ยังช่วยสร้างวินัย ความรับผิดชอบ และทักษะชีวิต สอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลที่มุ่งพัฒนาทักษะด้านกีฬาเพื่อสร้างโอกาสให้คนไทย โดยหัวใจของความร่วมมือครั้งนี้คือการทำให้การพัฒนาทักษะกีฬาเดินไปพร้อมกับการศึกษา ผ่านการจัดทำแนวทางเทียบโอนผลการเรียนรู้ (Credit Bank) ให้ประสบการณ์จากการฝึกซ้อมและการแข่งขันเทียบโอนเป็นหน่วยกิตได้อย่างเป็นระบบ

"เราไม่ได้มุ่งสร้างเพียงนักฟุตบอลอาชีพ แต่อุตสาหกรรมกีฬายังต้องการบุคลากรอีกหลากหลาย ตั้งแต่ผู้ฝึกสอน ผู้จัดการทีม ผู้ตัดสิน นักวิทยาศาสตร์การกีฬา นักกายภาพบำบัด ผู้จัดการแข่งขัน ไปจนถึงนักสื่อสารมวลชน นี่จึงเป็นการเปิด Career Pathway ให้เด็กสามารถเรียนรู้จากสิ่งที่รัก นำไปสู่การสร้างงาน สร้างรายได้ และสร้างความมั่นคงในชีวิต" นายสุรศักดิ์กล่าว พร้อมระบุว่ากองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติพร้อมสนับสนุนทุนการศึกษา การเก็บตัวฝึกซ้อม วิทยาศาสตร์การกีฬา อุปกรณ์ และการแข่งขัน

ด้าน ดร.ชาญวิทย์ ผลชีวิน กล่าวว่า ความร่วมมือนี้ดำเนินการภายใต้การมอบหมายของนางนวลพรรณ ล่ำซำ นายกสมาคมฯ ตลอดระยะเวลา 6 เดือน สอดคล้องกับยุทธศาสตร์การพัฒนาเด็กและเยาวชนของสมาคมฯ ตั้งแต่ระดับพื้นฐานถึงระดับเยาวชนขั้นสูงและกึ่งอาชีพ โดยมีเป้าหมายสร้าง "พลเมืองฟุตบอล" ให้เกิดขึ้นทั่วประเทศ พร้อมกล่าวว่า หากสามารถเปลี่ยนสนามฟุตบอลให้เป็นห้องเรียนแห่งชีวิต ฟุตบอลจะเป็นอีกประตูหนึ่งที่พาเด็กที่เสี่ยงหลุดหรือหลุดจากระบบการศึกษากลับเข้าสู่เส้นทางการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับตัวเองได้

สมาคมกีฬาฟุตบอลฯ จะร่วมขับเคลื่อนความร่วมมือใน 4 ด้านสำคัญ ได้แก่ การออกแบบและรับรองหลักสูตรพร้อมสนับสนุนการเทียบโอนผลการเรียนรู้ การพัฒนาครูผู้ฝึกสอนและมาตรฐานความปลอดภัยของเด็ก การเปิดโอกาสให้เยาวชนต่อยอดสู่ระดับสโมสรและสายอาชีพ และการสนับสนุนทรัพยากร อุปกรณ์ สื่อการเรียนรู้ และทุนการศึกษา พร้อมเตรียมเชื่อมเด็กและเยาวชนเข้าสู่ระบบพัฒนาศักยภาพด้านฟุตบอล อาทิ FIFA Talent Scouting และ Talent ID Event ตลอดจนเปิดโอกาสให้เด็กและผู้ฝึกสอนเข้าถึงองค์ความรู้ฟุตบอลระดับสากลผ่านแพลตฟอร์ม FIFA Center และ FA Thailand Education Hub

ดร.สิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ กล่าวว่า หลักสูตรจักรวาลวิทยาฟุตบอลเป็นตัวอย่างของนวัตกรรมการศึกษาที่ยืดหยุ่น ออกแบบให้ตอบโจทย์ศักยภาพและชีวิตของเด็ก เนื่องจากสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เด็กหลุดออกจากระบบคือรูปแบบการเรียนรู้แบบเดิมที่ไม่สอดคล้องกับความถนัดหรือข้อจำกัดในชีวิต "สิ่งสำคัญคือเราต้องทำให้เด็กเห็นว่า การศึกษาไม่ได้มีเพียงเส้นทางเดียว เด็กที่รักฟุตบอลไม่ควรต้องเลือกระหว่างเรียนกับเล่นกีฬา แต่ควรมีระบบที่ทำให้เขาสามารถพัฒนาสิ่งที่รักไปพร้อมกับการศึกษาได้" โดยการขับเคลื่อนดังกล่าวสอดคล้องกับนโยบาย Thailand Zero Dropout Plus ภายใต้แนวคิด All for Education

ขณะที่ ดร.ไกรยส ภัทราวาท กล่าวว่า ปรากฏการณ์ "ฟุตบอลฟีเวอร์" ในระดับเยาวชนที่ผ่านมาสะท้อนว่า เมื่อเด็กได้รับโอกาสและมีพื้นที่แสดงศักยภาพ ความฝันและฟุตบอลสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงในชีวิตได้ โดยปัจจุบันประเทศไทยมีนักเรียนกว่า 1.3 ล้านคนอยู่ในกลุ่มเสี่ยงหลุดออกจากระบบการศึกษา และมีเด็กและเยาวชนที่หลุดออกจากระบบแล้วกว่า 6 แสนคน ซึ่งหลายคนมีความรักและทักษะด้านฟุตบอลแต่ขาดพื้นที่พัฒนาต่อยอดอย่างเป็นระบบ "เราเคยเห็นเด็กบางคนที่หลุดจากระบบและไม่ยอมกลับเข้าโรงเรียน แต่ยอมกลับมาซ้อมฟุตบอลและเรียนทุกวัน นั่นทำให้เราเห็นว่าฟุตบอลเป็นมากกว่าเกมกีฬา แต่เป็นสะพานเชื่อมโอกาสที่สามารถพาเด็กกลับเข้าสู่การเรียนรู้ได้"

หลักสูตรจักรวาลวิทยาฟุตบอลพัฒนาขึ้นโดย กสศ. สมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทยฯ ศูนย์การเรียนปัญญากัลป์ และสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ครอบคลุมตั้งแต่ระดับมัธยมศึกษาตอนต้นถึงตอนปลาย โดยไม่จำกัดเป้าหมายเพียงการเป็นนักฟุตบอลอาชีพ แต่เปิดสู่หลากหลายอาชีพในอุตสาหกรรมกีฬาและอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ เนื้อหาหลักสูตรแบ่งเป็น 3 กลุ่มวิชาหลัก ได้แก่ กลุ่มความรู้พื้นฐานและการสื่อสาร กลุ่มเสริมความรู้เฉพาะด้านสโมสรและสปอนเซอร์ และกลุ่มพัฒนาทักษะเฉพาะในสนาม อาทิ วิชา "บอลปัง แบรนด์เปย์" ที่บูรณาการเรื่อง Branding และกลยุทธ์การสื่อสารการตลาดเข้ากับรายวิชาตามหลักสูตรการศึกษา นอกจากนี้ยังมีการพัฒนา "ครูโค้ช" และ "ครูผู้พัฒนา" ให้สามารถจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ โดยปัจจุบันมีเครือข่ายโรงเรียนกว่า 200 แห่งแจ้งความประสงค์นำหลักสูตรไปใช้ และเตรียมจัดเวิร์กช็อปให้แก่โรงเรียนในช่วงต้นเดือนกันยายนนี้

สำหรับบันทึกข้อตกลงความร่วมมือระหว่าง กสศ. และสมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทยฯ จะมุ่งขับเคลื่อน 3 ด้านสำคัญ ได้แก่ การพัฒนาและขับเคลื่อนหลักสูตรพร้อมระบบเทียบโอนหน่วยกิต การสร้างความพร้อมให้บุคลากรและสถานศึกษา และการดูแลความพร้อมเพื่อลดการหลุดออกจากระบบการศึกษาผ่านระบบติดตามและสนับสนุนทุนการศึกษา

"การลงนามครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงความร่วมมือระหว่างองค์กร แต่คือการร่วมกันสร้างหลักประกันโอกาสทางการศึกษาที่สามารถเริ่มต้นได้จากกีฬา เราเชื่อว่าหากระบบการศึกษามองเห็นสิ่งที่เด็กแต่ละคนรักและถนัด แล้วเปลี่ยนสิ่งนั้นให้เป็นการเรียนรู้ที่มีคุณค่า เราจะสามารถเปิดประตูแห่งโอกาส สร้างอนาคต และสร้างเส้นทางชีวิตใหม่ให้เด็กและเยาวชนไทยได้อย่างแท้จริง" ดร.ไกรยส กล่าว