ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติเปิดบ้านโชว์เทคโนโลยีควบคุมสภาวะแวดล้อมแม่นยำ พร้อมประกาศพร้อมให้บริการภาคเอกชนเต็มรูปแบบ ยกระดับสมุนไพรไทยสู่ธุรกิจมูลค่าสูง

สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) เปิดบ้านแสดงศักยภาพโรงงานผลิตพืชแนวตั้งและโรงเรือนอัจฉริยะ เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2569 ณ อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จังหวัดปทุมธานี ภายใต้แผนงาน S&T Implementation for Sustainable Thailand เพื่อแสดงนวัตกรรมการควบคุมสภาวะแวดล้อมที่สามารถกำหนดพฤติกรรมพืชให้สร้างสารสำคัญทางการแพทย์และพาณิชย์ได้ตามต้องการ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เชาวรีย์ อรรถลังรอง ผู้อำนวยการไบโอเทค สวทช. ระบุว่าปัญหาสำคัญของสมุนไพรแบบดั้งเดิมคือความไม่สม่ำเสมอของปริมาณสารสำคัญในแต่ละรอบเก็บเกี่ยว และความเสี่ยงจากการปนเปื้อนสารเคมี ยาฆ่าแมลง หรือโลหะหนัก ไบโอเทคจึงพัฒนาระบบ Plant Factory หรือโรงเรือนอัจฉริยะแบบปิดที่ควบคุมสภาวะแวดล้อมได้อย่างแม่นยำ ภายใต้แนวคิด "ปลูกสั่งได้ สารสำคัญสูง" เพื่อผลิตสมุนไพรเกรดพรีเมียม ปลอดภัย ไร้สารตกค้าง ตอบโจทย์อุตสาหกรรมยา อาหารฟังก์ชัน และเครื่องสำอางชั้นสูง

ไบโอเทคยืนยันจุดยืนไม่ได้แข่งขันขายระบบโรงเรือน แต่ทำหน้าที่เป็น "เพื่อนคู่คิดทางเทคโนโลยี" ให้ภาคเอกชน ผ่าน 3 บริการหลัก ได้แก่ การถ่ายทอดเทคโนโลยีสำหรับผู้ประกอบการที่ต้องการผลิตเชิงพาณิชย์ การเป็นที่ปรึกษาทางเทคนิคตั้งแต่การออกแบบวิศวกรรมโรงเรือนไปจนถึงสูตรอาหารเฉพาะพืช และการร่วมวิจัยเพื่อประเมินความเป็นไปได้ในการลงทุนและสร้างองค์ความรู้ใหม่ที่ตอบโจทย์ตลาดเฉพาะกลุ่ม

ดร.ประเดิม วณิชชนานันท์ หัวหน้าทีมวิจัยนวัตกรรมโรงงานผลิตพืชสมุนไพร ไบโอเทค สวทช. อธิบายว่าเทคโนโลยีนี้ควบคุมปัจจัยแวดล้อมสำคัญของพืช ทั้งช่วงคลื่นและความเข้มแสงจากหลอด LED อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ ธาตุอาหารในรูปสารละลาย และระดับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งช่วยเพิ่มอัตราการเจริญเติบโตได้มากกว่าการปลูกตามธรรมชาติหลายเท่า และสามารถกระตุ้นให้พืชผลิตสารสำคัญเป้าหมายในปริมาณสูงได้อย่างสม่ำเสมอโดยไม่ต้องพึ่งพาฤดูกาล

ปัจจุบันทีมวิจัยประสบความสำเร็จในการคัดเลือกสายพันธุ์และหาสภาวะเหมาะสมสำหรับพืชหลายชนิด ได้แก่ บัวบก ฟ้าทะลายโจร ตำแยแมว กะเพรา เคล คะน้าฮ่องกง ผักสลัดหลากชนิด มะเขือเทศเชอรี่ และไมโครกรีน โดยไบโอเทคยังมีความพร้อมด้านงานวิจัยต้นน้ำ ตั้งแต่การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเพื่อขยายพันธุ์สายต้นที่ให้สารสำคัญสูง ไปจนถึงการส่งมอบให้ภาคเอกชนต่อยอดในอุตสาหกรรมกลางน้ำและปลายน้ำ

ทีมวิจัยหวังว่ากิจกรรมครั้งนี้จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้ประกอบการไทยนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเข้ามาขับเคลื่อนการผลิต ลดความเสี่ยงการลงทุน และผลักดันให้ไทยก้าวสู่การเป็นศูนย์กลางการผลิตสมุนไพรเกรดพรีเมียมของภูมิภาคอย่างยั่งยืน