สื่อ Bloomberg เผย แม้จีนจะจำกัดการโอนเงินออกนอกประเทศไม่เกิน 50,000 ดอลลาร์ต่อคนต่อปี แต่ Institute of International Finance ประมาณการว่าในปี 2025 มีเงินไหลออกนอกประเทศรวมสูงสุดเป็นประวัติการณ์ราว 807,000 ล้านดอลลาร์ ขับเคลื่อนด้วยความกังวลต่อเศรษฐกิจจีนและนโยบายลดความเหลื่อมล้ำของ 'สีจิ้นผิง' วิธีการที่พบบ่อยได้แก่ การลักลอบขนเงินสด การรวมโควตาจากหลายคน ธนาคารใต้ดิน กลวิธีการปั่นบิล แผนการขอคืนเงิน และการใช้สกุลเงินดิจิทัลผ่านนายหน้าใต้ดิน

ช่วงเดือนมิถุนายน 2026 สื่อ Bloomberg รายงานว่า มาตรการควบคุมการเคลื่อนย้ายเงินทุนของจีนยังคงเข้มงวดที่สุดในโลก โดยทั่วไปบุคคลธรรมดาถูกจำกัดให้โอนเงินออกนอกประเทศได้ไม่เกิน 50,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อปี ส่วนผู้ที่ย้ายถิ่นฐานจะได้รับโอกาสครั้งเดียวในการโอนสินทรัพย์ออกไป

ความกังวลเกี่ยวกับแนวโน้มเศรษฐกิจจีนและนโยบายของประธานาธิบดีสีจิ้นผิง ในการลดความเหลื่อมล้ำ ทำให้ครอบครัวผู้มั่งคั่งจำนวนมากพยายามหาทางลงทุนในต่างประเทศ โดยครัวเรือน สถาบัน และบริษัทต่าง ๆ โยกย้ายเงินออกนอกประเทศรวมกันทำสถิติสูงสุดถึงราว 807,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025 ตามประมาณการของ Institute of International Finance

ความต้องการสินทรัพย์ต่างประเทศและการสะสมความมั่งคั่งส่วนตัวที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ได้หล่อเลี้ยงอุตสาหกรรมใต้ดินขนาดใหญ่ที่ทุ่มเทเพื่อหลีกเลี่ยงมาตรการควบคุมเหล่านี้ แม้จะไม่สามารถระบุขนาดที่แท้จริงของการไหลออกของเงินทุนอย่างผิดกฎหมายได้ แต่บันทึกคดีความ การเปิดเผยข้อมูลจากหน่วยงานกำกับดูแล และการสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้องชี้ให้เห็นเครือข่ายขนาดใหญ่ที่โยกเงินออกนอกประเทศปีละหลายพันล้านดอลลาร์
ต่อไปนี้คือวิธีที่พบบ่อยที่สุดที่ชาวจีนแผ่นดินใหญ่ใช้เพื่อหลีกเลี่ยงกฎของรัฐบาล

การลักลอบขนเงินสดข้ามพรมแดน

ในอดีต วิธีที่ง่ายที่สุดในการหลีกเลี่ยงมาตรการควบคุมคือการลักลอบขนเงินสดข้ามพรมแดน โดยซ่อนเงินในกระเป๋าเดินทาง ยานพาหนะ และเรือ มักเดินทางไปยังฮ่องกงหรือมาเก๊า การบังคับใช้กฎที่เข้มงวดขึ้นทำให้วิธีนี้เสี่ยงและได้ผลน้อยกว่าแผนการอื่น แม้จะยังคงเกิดขึ้นอยู่ ในปี 2024 ทางการฮ่องกงจับกุมหญิงวัย 62 ปีที่จุดผ่านแดน Lok Ma Chau หลังพบธนบัตรที่ไม่ได้แจ้งสำแดงมูลค่าประมาณ 330,000 ดอลลาร์ฮ่องกงซ่อนอยู่ในเสื้อกั๊กที่ตัดพิเศษ

Smurfing

Smurfing คือการดึงคนในแผ่นดินใหญ่ที่ยังไม่ได้ใช้โควตาแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ 50,000 ดอลลาร์ต่อปีของตนมาร่วมกัน นายหน้าสามารถรวบรวมโควตาของบุคคลหลายสิบคนเพื่อรวมเงินจำนวนมากและโอนออกนอกประเทศในรูปแบบการโอนที่ดูเหมือนถูกกฎหมาย

การสืบสวนของรัฐบาลแสดงให้เห็นว่าวิธีนี้สามารถดำเนินการในขนาดใหญ่โตมาก ในคดีหนึ่งที่สื่อของรัฐรายงาน ชายคนหนึ่งดึงบุคคล 102 รายมาช่วยโอนเงินราว 6.8 ล้านดอลลาร์แคนาดาออกนอกประเทศในปี 2020
การโอนเงินแบบสะท้อนหรือธนาคารใต้ดิน

วิธีที่พบบ่อยที่สุดอย่างหนึ่งในการโยกเงินออกจากจีนคือผ่านธนาคารใต้ดิน ซึ่งดำเนินระบบการโอนเงินแบบไม่เป็นทางการที่รู้จักกันในหลายส่วนของโลกว่า 'ฮาวาลา' (hawala)

โดยทั่วไปลูกค้าในแผ่นดินใหญ่โอนเงินให้ตัวกลางในท้องถิ่น แทนที่จะเคลื่อนย้ายเงินข้ามพรมแดน สมาชิกของเครือข่ายตัวกลางจะจัดการให้มีการจ่ายเงินจำนวนเท่ากันเข้าบัญชีที่ลูกค้าควบคุมนอกแผ่นดินใหญ่ ระบบนี้ขึ้นอยู่กับความไว้วางใจระหว่างผู้เข้าร่วมและนายธนาคารใต้ดิน

ตามข้อมูลของ National Crime Agency ของสหราชอาณาจักร เครือข่ายธนาคารใต้ดินของจีนมักชำระธุรกรรมโดยใช้เงินที่ได้จากกิจกรรมทางอาญา เช่น การค้ายาเสพติด การลักลอบขนบุหรี่ การเข้าเมืองผิดกฎหมาย และการค้ามนุษย์ ในคดีหนึ่งในมณฑลกานซู่ทางตะวันตกของจีน ทางการค้นพบปฏิบัติการธนาคารใต้ดินที่มีสินทรัพย์ถึง 75,600 ล้านหยวน ตามรายงานของสื่อของรัฐในปี 2021

กลวิธีการปั่นบิลหรือปลอมแปลง

อีกวิธีที่พบบ่อยคือธุรกิจที่บิดเบือนสัญญานำเข้าที่ต้องชำระเงินในต่างประเทศ โดยบวกราคาสินค้านำเข้า และให้ผู้จัดหาในต่างประเทศตกลงโอนเงินส่วนเกินเข้าบัญชีนอกประเทศแยกต่างหาก บางครั้งการซื้อขายนั้นเป็นการปลอมแปลงทั้งหมด

ในคดีหนึ่งในเมืองเวินโจวทางตะวันออก บริษัทหนึ่งสร้างธุรกรรมทางการค้าปลอมและอ้างเท็จว่าจ่ายเงิน 9 ล้านดอลลาร์สำหรับสินค้านำเข้า อีกบริษัทในเซินเจิ้นใช้การซื้อขายปลอมเพื่อโอนเงินเกือบ 18 ล้านดอลลาร์ออกนอกประเทศ สัญญาณเตือนที่พบบ่อยได้แก่ สินค้ามูลค่าสูงอย่างเพชร มรกต และสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงการชำระเงินจำนวนผิดปกติจากบัญชีที่ไม่เกี่ยวข้องกันไปยังผู้จัดหารายเดียวกัน

แผนการขอคืนเงิน

วิธีนี้คือการที่บุคคลหรือธุรกิจในจีนใช้บัตรธนาคารในแผ่นดินใหญ่ซื้อสินค้าราคาแพงจากพ่อค้าในต่างประเทศ จากนั้นยกเลิกธุรกรรมหรือขอคืนเงินนอกระบบธนาคารปกติ ทำให้เงินไปถึงนอกประเทศ

มาเก๊าเป็นช่องทางยอดนิยมมาหลายปี โดยผู้มาเที่ยวพนันใช้บัตรธนาคารซื้อสินค้าแพง เช่น นาฬิกาหรือเครื่องประดับ แล้วรีบขายต่อหรือแลกเป็นเงินสด ทางการเข้าปราบปรามในปี 2014 หลังมีความกังวลว่าเงินผิดกฎหมายหลายหมื่นล้านหยวนกำลังถูกโอนออกจากแผ่นดินใหญ่

สกุลเงินดิจิทัล

สกุลเงินดิจิทัลเป็นอีกช่องทางที่ชาวจีนใช้โอนเงินออกนอกประเทศ แม้จะมีการปราบปรามหลายครั้ง จีนห้ามการแลกเปลี่ยนสกุลเงินดิจิทัลในปี 2017 แต่ผู้ใช้ยังคงหลีกเลี่ยงข้อจำกัดผ่านนายหน้าใต้ดินที่แปลงหยวนเป็นสินทรัพย์ดิจิทัล ในปี 2021 ทางการประกาศปราบปรามการขุดสกุลเงินดิจิทัล และในปี 2022 ทำให้การใช้สกุลเงินดิจิทัลเพื่อระดมทุนเป็นความผิดทางอาญา

บริษัทวิเคราะห์บล็อกเชน Chainalysis ประมาณการว่าเครือข่ายฟอกเงินที่ใช้ภาษาจีนดำเนินธุรกรรมสกุลเงินดิจิทัลผิดกฎหมายมูลค่าประมาณ 16,100 ล้านดอลลาร์ในปี 2025 ซึ่งเน้นให้เห็นบทบาทที่สินทรัพย์ดิจิทัลสามารถมีในการโยกเงินออกจากจีน

ที่มา:
How China’s Wealthy Are Moving Millions of Dollars Out of the Country (Bloomberg, 3/6/2026)