ม.มหิดลร่วมจุฬาฯ พัฒนาจุลินทรีย์พิฆาตแทนยาปฏิชีวนะในการเลี้ยงกุ้ง คว้ารางวัลผลงานประดิษฐ์คิดค้นจาก วช. เตรียมผลักดันสู่ระดับนโยบายแห่งชาติและขยายผลไปยังสัตว์เศรษฐกิจชนิดอื่น

22 มิถุนายน 2569 รองศาสตราจารย์ ดร.ภูชิต โนนจุ้ย อาจารย์ประจำศูนย์วิจัยชีววัตถุการแพทย์ชั้นสูงเพื่อการรักษา สถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับรองศาสตราจารย์ ดร.วรพนธ์ ชัยกีรติศักดิ์ ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คิดค้นเทคโนโลยี "แบคเทอริโอเฟจ" หรือจุลินทรีย์ที่ทำลายแบคทีเรียก่อโรคในกุ้ง โดยไม่ต้องพึ่งยาปฏิชีวนะ ผลงานนี้ได้รับรางวัลผลงานประดิษฐ์คิดค้น ประจำปี 2569 สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา จากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)

แบคเทอริโอเฟจเป็นไวรัสที่มีอยู่ตามธรรมชาติและออกฤทธิ์เฉพาะเจาะจงต่อแบคทีเรียก่อโรค ทีมวิจัยค้นพบสายพันธุ์ที่เหมาะสมที่สุดสำหรับป้องกันโรคในกุ้งแชบ๊วย กุ้งขาว และกุ้งกุลาดำ โดยวิธีการใช้งานเพียงผสมแบคเทอริโอเฟจ 1 มิลลิลิตรต่ออาหารกุ้ง 10 กิโลกรัม ให้วันเว้นวันในทุกช่วงอายุ ซึ่งพิสูจน์แล้วในระดับห้องปฏิบัติการและได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ และยังสร้างผลตอบแทนทางเศรษฐกิจได้กว่า 2.8 ล้านบาทต่อพื้นที่ 200 ไร่

งานวิจัยนี้ได้รับการสนับสนุนจากญี่ปุ่น ซึ่งสนใจในศักยภาพของกุ้งแชบ๊วยในฐานะเมนูชั้นเลิศในตลาดระดับโลก โดยทีมวิจัยกำลังเดินหน้าร่วมมือกับกรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อผลักดันแนวทางดังกล่าวสู่ระดับนโยบายแห่งชาติเป็นครั้งแรกของประเทศไทย

นอกจากประโยชน์ในการเพาะเลี้ยงกุ้ง ยังมีแนวโน้มที่จะขยายผลไปยังสัตว์เศรษฐกิจชนิดอื่น เช่น ปลากะพงขาว ไก่ และหมู ตลอดจนอาจนำไปสู่การยับยั้งโรคติดเชื้อในมนุษย์ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ป่วยที่เผชิญปัญหาเชื้อดื้อยาในโรงพยาบาล ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด "One Health" ขององค์การอนามัยโลกที่มองสุขภาพของคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อมเป็นองค์รวมเดียวกัน