ผลการศึกษาของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒเปิดเผย 7 ข้อค้นพบสำคัญเกี่ยวกับอนาคตทีวีไทย ชี้วงจรวิกฤตรายได้กำลังทำลายคุณภาพเนื้อหา และเตือนว่าฉากทัศน์ที่มีโอกาสเกิดสูงสุดคือการล่มสลายแบบไม่มีใครสังเกตเห็น

Media Alert รายงานว่า ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒนำเสนอผลการศึกษา "ภาพทีวีไทยในทศวรรษหน้า" ในงานเสวนาวิชาการ Media Alert เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2569 โดยสรุป 7 ข้อค้นพบสำคัญที่ฉายภาพวิกฤตที่กำลังคืบคลานเข้ามาสู่อุตสาหกรรมโทรทัศน์ไทย

การค้นพบที่น่าตกใจที่สุดคือรายการสำหรับเด็กปฐมวัยหายไปอย่างสิ้นเชิงจากผังรายการทีวีดิจิทัล 21 ช่องในช่วงที่ทำการศึกษา ขณะที่รายการท้องถิ่นเหลืออยู่เพียงร้อยละ 1.2 เท่านั้น สะท้อนให้เห็นว่าแรงกดดันทางเศรษฐกิจกำลังบีบพื้นที่เนื้อหาที่มีคุณค่าออกไปจากระบบ

ขณะเดียวกันพฤติกรรมผู้ชมเปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญ โดยยังคงใช้เวลากับหน้าจอวันละ 4-5 ชั่วโมง แต่ช่องทางหลักเปลี่ยนไปสู่สตรีมมิ่งและโซเชียลมีเดีย แนวคิด "Prime Time" หายไป ถูกแทนที่ด้วย "My Time" ที่แต่ละคนเลือกรับชมตามจังหวะชีวิตของตนเอง ทว่าความคาดหวังของผู้ชมกลับสวนทาง กล่าวคือดูบันเทิงในชีวิตจริงแต่ต้องการให้ทีวีนำเสนออัตลักษณ์และวัฒนธรรมมากกว่าที่เป็นอยู่

ด้านรายการข่าวซึ่งถือเป็นเนื้อหาหลักของทุกช่อง กำลังเผชิญความท้าทายจากรายการ "เล่าข่าว" ที่มีเวลาใกล้เคียงกัน รวมถึงการแทรกโฆษณาขายสินค้าในรายการข่าวบางครั้งนานเกือบ 5 นาที ซึ่งส่งผลกระทบต่อความน่าเชื่อถือและจริยธรรมวิชาชีพ

งานวิจัยยังชี้ให้เห็น "วงจรวิกฤต" ที่แก้ยาก เมื่อรายได้โฆษณาลดลงเพราะแบรนด์ย้ายไปสื่อออนไลน์ ผู้ประกอบการตัดต้นทุน คุณภาพเนื้อหาตกต่ำ ผู้ชมย้ายไปดู OTT ยิ่งทำให้รายได้ลดลงไปอีก หากไม่มีกลไกสนับสนุนที่เพียงพอวงจรนี้จะยากมากที่จะพลิกกลับ

ในส่วนของฉากทัศน์อนาคต ทีมวิจัยนำเสนอ 4 แนวทาง โดยฉากทัศน์ที่น่ากังวลที่สุดคือ "Slow Collapse" หรือการล่มสลายอย่างช้าๆ ซึ่งประเมินว่ามีโอกาสเกิดขึ้นสูงถึงร้อยละ 75 ทีวีจะค่อยๆ หายไปอย่างเงียบเชียบ เหลือแต่รายการขายสินค้าและรายการเก่าที่นำมาฉายซ้ำ ส่งผลให้สังคมสูญเสียพื้นที่รับข้อมูลร่วมกัน เนื้อหาสำหรับเด็กและวัฒนธรรมหายไปถาวร และระบบสื่อสารในยามวิกฤตเปราะบางลง ขณะที่ฉากทัศน์ที่ดีที่สุดคือ "Phoenix Rising" ที่ต้องอาศัยทั้งนโยบายรัฐที่ชัดเจนและการปรับตัวของผู้ประกอบการสู่การเป็นผู้ผลิตเนื้อหาเพื่อสร้างรายได้หลายช่องทาง