ข่าวสืบสวนชุด The Coin Laundry โดย International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) พบเครือข่ายตลาดคริปโตแบบ “nested” อย่าง Kyrrex Ltd. ซ่อนอยู่ใน HTX เปิดช่องเงินฉ้อโกง–ทุนหนุนรัสเซียไหลผ่านนับพันล้านดอลลาร์ ท่ามกลางโครงสร้างบริษัทซับซ้อนและกำกับดูแลหละหลวม | ที่มาภาพ: Ben King/ICIJ
มาริอุส ฮุปเคิส (Marius Hupkes) ทนายความชาวดัตช์ไม่กลัวที่จะข้ามพรมแดนเพื่อสืบสวนเครือข่ายอาชญากร เขาเคยบินข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกไปซูรินามเพื่อตามหาพยานสำคัญในคดีฆาตกรรมซับซ้อน
แต่ครั้งนี้พรมแดนในคดีของฮุปเคิสเป็นเรื่องเสมือนจริง ทรัพย์สินที่ถูกขโมยและสถาบันการเงินที่ถือครองก็เป็นเสมือนจริงเช่นกัน ทรัพย์สินคือคริปโตที่ซื้อขายด้วยรหัสบนบัญชีแยกประเภทสาธารณะที่เรียกว่าบล็อกเชน สถาบันคือตลาดแลกเปลี่ยนคริปโตที่ดูเหมือนมีอยู่บนโลกออนไลน์แต่ไม่มีที่อื่น
"คำสัญญาของการติดตามบล็อกเชนคือเราจะมีความโปร่งใส" เขาบอก ICIJ เมื่อเร็วๆ นี้ "แต่มันเป็นแค่เรื่องเล่า ความจริงมีอะไรอยู่เบื้องหลังมากกว่านั้น"
ฤดูใบไม้ร่วงปี 2022 ทนายความจากอัมสเตอร์ดัมได้รับโทรศัพท์จากนายแบบชาวดัตช์ที่แปลงเงินออมครอบครัวราว 1.5 ล้านดอลลาร์เป็นบิตคอยน์และคริปโตอื่นๆ แล้วส่งให้คนที่แอบอ้างเป็นที่ปรึกษาการลงทุน ซึ่งกลายเป็นมิจฉาชีพ เหยื่อจ้างบริษัทวิเคราะห์คริปโตติดตามเงินตามบล็อกเชน ผ่านที่อยู่กระเป๋าเงินคริปโตต่างๆ จนเส้นทางหยุดที่จุดหมายที่ดูมีหวัง: กระเป๋าเงินที่ Huobi Global ตลาดแลกเปลี่ยนคริปโตรายใหญ่ที่บอกว่าปฏิบัติตามกฎป้องกันการฟอกเงิน
ฮุปเคิสส่งอีเมลถึง Huobi เรียกร้องให้อายัดกระเป๋าเงินที่น่าสงสัยและเปิดเผยชื่อเจ้าของ ในอีเมลที่ลงนาม "Huobi Regulatory Cooperation" ตัวแทนนิรนามของบริษัทส่งทนายความไปหาทางการซีเชลส์ ดินแดนแห่งความลับในมหาสมุทรอินเดียที่ตลาดจดทะเบียนอยู่ขณะนั้น ฮุปเคิสจึงยื่นฟ้องศาล
หลายเดือนต่อมา ผู้พิพากษาดัตช์สั่งให้ Huobi ปฏิบัติตามข้อเรียกร้อง มิฉะนั้นจะถูกปรับสูงสุด 2.1 ล้านดอลลาร์
ระหว่างนั้น Huobi เปลี่ยนชื่อเป็น HTX ปิดสำนักงานในซีเชลส์ และไม่เปิดเผยที่ตั้งสำนักงานใหญ่แห่งใหม่ต่อสาธารณะ
ในที่สุด เดือนพฤศจิกายน 2023 ตัวแทน HTX ที่ไม่เปิดเผยชื่อเปิดเผยตัวตนเจ้าของกระเป๋าเงิน ไม่ใช่บุคคล แต่เป็นตลาดแลกเปลี่ยนคริปโตอีกแห่ง "บริษัทที่ซ่อนอยู่" ฮุปเคิสกล่าว
บริษัทนั้นคือ Kyrrex Ltd. การค้นพบนี้นำไปสู่อีกหลายเรื่อง
ตลาดซ่อนอยู่ในตลาด
Kyrrex จดทะเบียนในเซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์ ประเทศในแคริบเบียนที่กำกับดูแลผู้ให้บริการสินทรัพย์ดิจิทัลอย่างหละหลวม บริษัทรับลูกค้าโดยไม่ตรวจสอบอย่างเหมาะสม ซึ่งลูกค้าเหล่านี้ภายหลังถูกกล่าวหาว่าฉ้อโกงและก่ออาชญากรรมอื่นๆ บริษัททำเช่นนี้ขณะให้บริการซื้อขายบางส่วนผ่านบัญชีที่โฮสต์ หรือในศัพท์อุตสาหกรรมเรียกว่า "nested" อยู่บนตลาดแลกเปลี่ยนอีกแห่งคือ HTX
บริการแบบ nested ไม่ผิดกฎหมาย แต่ทำให้การติดตามคริปโตผิดกฎหมายยากขึ้น และให้ข้อแก้ตัวทั้งตลาดโฮสต์และตลาดที่ซ่อนอยู่ ผู้เชี่ยวชาญกล่าว
ขณะที่ตำรวจจากหลายประเทศสืบสวนเครือข่ายอาชญากรที่ใช้กระเป๋าเงินของบริษัทเซนต์วินเซนต์ ผู้บริหาร Kyrrex กลับโปรโมตบริษัทในเครือที่มีใบอนุญาตจากมอลตาว่าโปร่งใสและปฏิบัติตามกฎหมายป้องกันการฟอกเงิน เพื่อเข้าสู่ตลาดยุโรป
กรณี Kyrrex แสดงให้เห็นว่าตลาดแลกเปลี่ยนคริปโตที่อ้างว่าโปร่งใส ใช้วิธีปฏิบัติอย่าง nesting ร่วมกับโครงสร้างบริษัทซับซ้อนและบริษัทบังหน้าในดินแดนแห่งความลับ เพื่อหลบหนีการตรวจสอบจากทั้งทางการและผู้ใช้คริปโตทั่วไป
พอล เบ็คเก็ตต์ (Paul Beckett) ทนายความเชี่ยวชาญด้านการเงินนอกอาณาเขต กล่าวว่าโครงสร้างซับซ้อนเหล่านี้ช่วยให้บริษัทอย่าง Kyrrex หลีกเลี่ยงการกำกับดูแลได้ "มอลตา น่านับถือ 'นี่คือตัวที่เราเอาไว้บอกโลก'" เขากล่าว "เซนต์วินเซนต์เป็นพี่สาวขี้เหร่ และนั่นคือที่ที่เรื่องฉาวเกิดขึ้น" ผลลัพธ์คือ "ไม่มีความรับผิดชอบใดๆ เลย"
กรณี Kyrrex ยังชี้ให้เห็นจุดอ่อนในโครงสร้างกำกับดูแลของสหภาพยุโรป ที่การดูแลผู้ให้บริการสินทรัพย์ดิจิทัลขึ้นอยู่กับทางการของแต่ละประเทศสมาชิก เจ้าหน้าที่มอลตา ซึ่งเพิ่งถูกทางการยุโรปวิจารณ์เรื่องกำกับดูแลคริปโตหละหลวม เพิกเฉยต่อข้อกล่าวหาเกี่ยวกับบริษัท Kyrrex ในเซนต์วินเซนต์ โดยอ้างว่าแม้จะใช้ชื่อแบรนด์เดียวกัน แต่แยกจากกันตามกฎหมาย Kyrrex เองก็บอกว่าแต่ละบริษัทมีพนักงานและโครงสร้างพื้นฐานเฉพาะของตัวเอง แต่เอกสารจดทะเบียนบริษัทที่ ICIJ ตรวจสอบแสดงว่าผู้ร่วมก่อตั้ง Kyrrex มีส่วนได้เสียในทั้งสองบริษัท บ่งชี้ว่ามีเจ้าของร่วมกัน
ICIJ ยังพบว่า HTX ยังรักษา Kyrrex เป็นลูกค้าต่อ แม้จะรู้ว่าหน่วยบังคับใช้กฎหมายและนักลงทุนทั่วโลกกำลังสืบสวนว่ากระเป๋าเงินบางส่วนของ Kyrrex ถูกอาชญากรใช้ ICIJ และสื่อพันธมิตรระบุกระเป๋าเงิน 4 รายการที่โฮสต์บน HTX และเป็นของ Kyrrex ที่ถูกอาชญากรใช้ จากเอกสารศาล รายงานบริษัทวิเคราะห์ และบันทึกอื่นๆ
ผลการค้นพบเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของ The Coin Laundry โครงการสืบสวนข้ามพรมแดนโดย ICIJ ร่วมกับสื่อพันธมิตร 37 แห่ง ที่เปิดโปงว่าตลาดแลกเปลี่ยนคริปโตทำเงินจากอาชญากรรม ขณะที่เหยื่อแทบไม่มีความหวัง
เพื่อตรวจสอบการดำเนินงานของ Kyrrex ICIJ และสื่อพันธมิตรตรวจสอบเรื่องร้องเรียนลับที่ยื่นต่อหน่วยกำกับดูแลการเงินของซีเชลส์ รายงานตำรวจ และบันทึกอื่นๆ จากเหยื่อการฉ้อโกงและผู้ใช้คริปโตจากอย่างน้อย 9 ประเทศ เอกสารแสดงว่าระหว่างปี 2022 ถึง 2024 นักลงทุนคริปโตหลายสิบรายรายงานว่าสูญเงินรวมเกือบ 6.5 ล้านดอลลาร์ให้มิจฉาชีพที่ส่งเงินส่วนหนึ่งไปยังกระเป๋าเงิน Kyrrex เดียวกันบน HTX ที่พบในคดีของฮุปเคิส
การวิจัยของนักวิเคราะห์บล็อกเชนยังชี้ว่ากระเป๋าเงินนี้ถูกแฮกเกอร์ที่ถูกกล่าวหาว่าขโมยข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ใช้อีเมลใช้ประโยชน์ ถูกเจ้าหน้าที่รัสเซียที่ถูกกล่าวหาว่ารับสินบน 19 ล้านดอลลาร์เป็นบิตคอยน์ใช้ และถูกองค์กรรัสเซียที่ถูกคว่ำบาตรซึ่งสนับสนุนปฏิบัติการทหารรัสเซียในยูเครนใช้ ตำรวจในสเปน จีน และประเทศอื่นๆ ก็สืบสวนเครือข่ายอาชญากรที่ใช้กระเป๋าเงินนี้ บิตคอยน์มูลค่าเกือบ 10,000 ล้านดอลลาร์ไหลผ่านกระเป๋าเงินนี้ระหว่างกุมภาพันธ์ 2022 ถึงกรกฎาคม 2025
ฮุปเคิสเป็นตัวแทนเหยื่อการฉ้อโกงชาวดัตช์มากกว่า 20 ราย ที่หวังจะเอาเงินคืนมากกว่า 11 ล้านดอลลาร์ในคดีฟ้อง Kyrrex พวกเขาอ้างว่าตลาดอำนวยความสะดวกในการฉ้อโกงและ "รักษาระบบที่อาชญากรสามารถเบี่ยงเบนเงินฉ้อโกงผ่านโครงสร้างที่ตามรอยไม่ได้อย่างง่ายดายและซ้ำแล้วซ้ำเล่า" HTX ไม่ใช่คู่ความในคดี
ในบทสัมภาษณ์กับ ICIJ มิคาอิโล "ไมค์" โรมาเนนโก (Mykhailo "Mike" Romanenko) ผู้ร่วมก่อตั้ง Kyrrex ปฏิเสธว่าเป็นตลาด nested และอธิบายว่ารูปแบบธุรกิจคล้ายกับโบรกเกอร์ โรมาเนนโกกล่าวว่าบริษัทร่วมมือกับหน่วยบังคับใช้กฎหมายและหน่วยกำกับดูแล และปฏิบัติตามกฎหมายของเขตอำนาจศาลที่แต่ละบริษัทตั้งอยู่ เขาบอกว่าการตรวจสอบสถานะของ Kyrrex เทียบเท่ากับตลาดอื่นๆ และบริษัทพยายาม "รักษาสมดุลระหว่างข้อกำหนดด้านการปฏิบัติตามกฎระเบียบ การเข้าถึงของผู้ใช้ และความสามารถในการแข่งขันเชิงพาณิชย์"
ทนายความของ Kyrrex กล่าวในอีเมลว่าบริษัท "ปฏิเสธโดยเด็ดขาดต่อการชี้นำใดๆ ว่ามีความไม่เหมาะสม" และปฏิบัติตามกฎหมายและกฎระเบียบทั้งหมด
"อ้าว!"
ฮุปเคิสวัย 55 ปี ผมหงอกปนดำ มักสวมสูทสีน้ำเงินไม่ผูกเนคไท เป็นหน้าคุ้นในรายการทีวีดัตช์ที่พูดเรื่องการฉ้อโกงการลงทุนคริปโตและกฎระเบียบการเงิน
หลังจากดูรายการเหล่านั้น บาส ไซล์สตรา (Bas Zijlstra) นายแบบและโค้ชดูแลตัวเองชาวดัตช์ที่สูญเงิน 1.5 ล้านดอลลาร์ให้ที่ปรึกษาปลอม ติดต่อฮุปเคิสเมื่อปลายปี 2022
ไซล์สตราวัย 42 ปี บอก ICIJ ว่าตัดสินใจลงทุนเงินจากการขายบ้านในบิตคอยน์เพราะไม่ไว้ใจธนาคาร ต้องการคำแนะนำ เขาตอบโฆษณาที่มีรูปนายแบบดัตช์ชื่อดังบนเว็บไซต์หนังสือพิมพ์ ที่ปรึกษาที่อ้างว่าชื่อ "มาร์ก แกรมส์" (Mark Grams) ติดต่อมาทันที ทั้งสองสนิทกัน ตลอด 2 เดือน ไซล์สตราขายทั้งพอร์ตลงทุนทองคำและพอร์ตหุ้นของพ่อ แปลงเป็นคริปโตทั้งหมดแล้วส่งเป็นงวดๆ ไปยังแพลตฟอร์มซื้อขายที่ "แกรมส์" บอกว่าเป็นของบริษัท ไซล์สตราเริ่มสงสัยเมื่อบริษัทที่ไม่รู้จักโทรมาบอกว่าบัญชีถูกบล็อกและต้องโอนเงินเพิ่มเพื่อเข้าถึงเงิน เขาปรึกษาเพื่อนแล้วก็ตระหนัก: ถูกโกง "พื้นใต้เท้าหายไป" เขากล่าว
ไซล์สตราแจ้งตำรวจแต่แทบไม่ได้รับการตอบรับ จึงไปหาฮุปเคิส และเขาไม่ใช่คนเดียว ในเดือนต่อๆ มา ฮุปเคิสดึงดูดคนอื่นๆ ที่อ้างว่าอาชญากรดูดเงินคริปโตไปยังกระเป๋าเงินเดียวกันบน HTX ที่ไซล์สตราค้นพบ
"แล้วก็เห็น ... ภาพใหญ่ขึ้น เพราะเป็นรูปแบบเดิมเสมอ" ฮุปเคิสกล่าว
ฮุปเคิสกลายเป็นจุดอ้างอิงสำหรับเครือข่ายนักสืบ "ช่วงนั้นผมได้รับคำถามจากทางการ ตำรวจ ทุกที่ทั่วโลก" เขากล่าว "พวกเขาอยากรู้ว่า: 'อะไรอยู่เบื้องหลังที่อยู่นี้?' และไม่มีใครรู้"
จากการตรวจสอบรายงานตำรวจและบันทึกจากซีเชลส์ ICIJ พบว่าหลังจากฮุปเคิสแจ้ง HTX เรื่องกระเป๋าเงินที่ดูเหมือนรับเงินที่ถูกขโมยจากลูกความ เหยื่อการฉ้อโกงอีกมากกว่า 12 รายทั่วโลกร้องเรียนต่อ HTX เรื่องกระเป๋าเงินเดียวกัน รวมถึง: เกษตรกรแคนาดา นักวิทยาศาสตร์เบลเยียม นักการเมืองเดนมาร์ก และผู้เชี่ยวชาญจัดซื้อเหมืองแร่ชาวออสเตรเลีย
แม้จะได้รับคำร้องซ้ำแล้วซ้ำเล่าจากเหยื่อและหน่วยบังคับใช้กฎหมาย HTX ไม่อายัดกระเป๋าเงินที่น่าสงสัย และจากอีเมลที่เป็นส่วนหนึ่งของคดี ไม่เปิดเผยเจ้าของ จนกระทั่งถูกบังคับโดยคำสั่งศาลดัตช์ในปี 2023
"นั่นเป็นช่วง 'อ้าว!' ครั้งใหญ่" ฮุปเคิสกล่าว เมื่อรู้ว่า Kyrrex เป็นเจ้าของบัญชี "นี่คือการเปิดเผยข้อมูลที่สำคัญมาก"
"โรลส์-รอยซ์" แห่งคริปโต
ก่อนก่อตั้ง Kyrrex โรมาเนนโกวัย 30 ปี และวิกเตอร์ โคเชตอฟ (Viktor Kochetov) วัย 42 ปี ทั้งคู่เป็นนักเทรดการเงินจากยูเครน บอกว่าเคยสงสัยคริปโต
วงการยังไม่พัฒนาเต็มที่และมักใช้แพลตฟอร์มซื้อขายที่เทอะทะ ตามหลังเทคโนโลยีการเงินแบบดั้งเดิม โรมาเนนโกอธิบายในบทสัมภาษณ์ปี 2023 ว่า "เราไม่เข้าใจอะไรเลยและคิดว่าการทำงานกับคริปโตตอนนั้นไม่ใช่ความคิดที่ดี"
โรมาเนนโก ซึ่งมีตำแหน่ง chief visionary officer กล่าวในบทสัมภาษณ์ปีนี้ว่าพวกเขาเชื่อว่าสามารถพัฒนาแพลตฟอร์มซื้อขายคริปโต "โรลส์-รอยซ์" ที่ให้ "ทุกคน" เข้าถึงตลาดคริปโตได้ ขณะสร้างแพลตฟอร์ม พวกเขาเลือกพึ่งพาตลาดอื่นๆ เพื่อสภาพคล่องและเพิ่มคำสั่งซื้อขาย
ปี 2018 โคเชตอฟจดทะเบียน Kyrrex Holding Ltd. ในไซปรัส ซึ่งกลายเป็นผู้ถือหุ้นของ Real Exchange หรือ REX บริษัทในมอลตา มอลตาเพิ่งกลายเป็นสมาชิก EU รายแรกที่ออกกฎหมายกำกับดูแลผู้ให้บริการสินทรัพย์ดิจิทัล และผู้ร่วมก่อตั้ง Kyrrex ยื่นขอใบอนุญาตให้ REX ดำเนินงานที่นั่น
ขณะรอใบอนุญาต ในปี 2020 หน่วยกำกับดูแลมอลตาพบว่า REX ไม่ปฏิบัติตามกฎระเบียบ สั่งให้ "หยุดรับลูกค้าใหม่" ในมอลตา คำสั่งถูกยกเลิกราว 6 เดือนต่อมา
ปี 2021 Kyrrex ขยายไปเซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์ เกาะที่ขึ้นชื่อเรื่องอัตราภาษีต่ำและปกป้องตัวตนเจ้าของบริษัท Kyrrex จดทะเบียนในช่วงที่ประเทศยังไม่มีกฎหมายกำกับดูแลผู้ให้บริการสินทรัพย์ดิจิทัล โรมาเนนโกเป็นกรรมการเพียงคนเดียว
Kyrrex ขยายไปทั่วโลกด้วยบริษัทในสหรัฐฯ อังกฤษ และสวิตเซอร์แลนด์ ยังเป็นสปอนเซอร์กีฬาที่มีดาราฟุตบอลยุโรป และเปิดตัวมูลนิธิการกุศลเพื่อสนับสนุนยูเครน
"จุดหลักของสิ่งที่เรากำลังสร้าง โครงสร้างของเราคือความโปร่งใส ความปลอดภัย การปฏิบัติตามกฎระเบียบ" โรมาเนนโกกล่าวปีที่แล้ว
ระหว่างนั้น ผู้ก่อตั้งทั้งสองย้ายไปมอลตา และจากที่นั่นโปรโมต Kyrrex ว่ากระตือรือร้นที่จะทำงานร่วมกับหน่วยกำกับดูแล แต่บันทึกที่ ICIJ ตรวจสอบแสดงว่าบริษัทที่จดทะเบียนในเซนต์วินเซนต์ไม่ได้ตรวจสอบตัวตนลูกค้าบางส่วน ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ออกแบบมาเพื่อป้องกันอาชญากรรมทางการเงิน
"ไสหัวไป!"
ปีที่แล้ว หลัง HTX ระบุว่า Kyrrex เป็นเจ้าของกระเป๋าเงินที่น่าสงสัย ฮุปเคิสมีเป้าหมายใหม่ ทนายความเรียกร้องให้ Kyrrex เปิดเผยชื่อผู้ใช้ที่เชื่อว่าขโมยคริปโตของลูกความ
ในอีเมลที่ลงนามเฉพาะ "ทีม Kyrrex" ตัวแทนบริษัทบอกว่า "ไม่สามารถ" เปิดเผยชื่อใดๆ และแจ้งฮุปเคิสว่าคำขอจะถูกจัดการโดยบริษัทที่จดทะเบียนในเซนต์วินเซนต์ จากนั้นอธิบายว่า Kyrrex "ไม่ได้ถือเงินบริษัท" ในที่อยู่ที่น่าสงสัย และบริษัทใช้ตลาดอื่นๆ เช่น HTX ถือครองสินทรัพย์ของผู้ใช้และดำเนินการคำสั่งซื้อขาย
ตลาดแบบรวมศูนย์อย่าง HTX มีบัญชีแยกประเภทธุรกรรมภายในเป็นของตัวเอง รวมถึงธุรกรรมผ่านบริการ nested Kyrrex ไม่มีบัญชีเหล่านั้นแต่สามารถขอข้อมูลได้ ผู้เชี่ยวชาญกล่าว บริษัทยอมรับเรื่องนี้เมื่อบอกฮุปเคิสว่าสามารถตามหาลูกค้าที่ถูกกล่าวหาว่าฉ้อโกงได้โดยใช้ transaction hash ซึ่งเป็นรหัสที่ทำหน้าที่เป็นหมายเลขใบเสร็จ
หลังได้คำสั่งศาลให้ Kyrrex ระบุตัวตนลูกค้า ฮุปเคิสส่ง transaction hash ให้ Kyrrex ภายในไม่กี่ชั่วโมง บริษัทให้ชื่อและที่อยู่ของลูกค้าที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรมที่ถูกกล่าวหาว่าฉ้อโกง รวมแล้วบริษัทเปิดเผยชื่อลูกค้าที่น่าสงสัย 29 รายให้ทนายความดัตช์ Kyrrex บอกว่าอายัดบัญชีเหล่านั้นด้วย แต่ลูกค้าโอนเงินออกไปแล้ว "บัญชีว่างเปล่าเสมอ" ฮุปเคิสกล่าว
ในสัญญากับลูกค้า Kyrrex ระบุว่าปฏิบัติตามกฎ "รู้จักลูกค้า" อย่าง "เข้มงวด" แต่บันทึกที่ ICIJ ตรวจสอบแสดงว่าตั้งแต่ปี 2021 ลูกค้าบางส่วนจาก 29 รายเปิดบัญชีด้วยข้อมูลที่เป็นเท็จหรือไม่ครบถ้วน
ตัวอย่างเช่น ผู้ใช้ชื่อเอราลบา คารา (Eralba Cara) ให้ที่อยู่ "32, Rue Du Mole Ch-1201 Gjeneve, Tirana, Albania" แก่ Kyrrex ที่อยู่นี้รวมเมืองสองเมือง คือเจนีวาและติรานา และเป็นที่อยู่ของคณะผู้แทนถาวรแอลเบเนียประจำสหประชาชาติในเจนีวา "คารา" ถูกกล่าวหาว่าช่วยขโมยเงินราว 800,000 ดอลลาร์จากลูกความของฮุปเคิส 2 ราย
ในอีกกรณี ลูกค้า Kyrrex เปิดบัญชีด้วยชื่อฝรั่งเศสและระบุที่อยู่ใน "Poulainnec" ซึ่งเมืองนี้ไม่มีอยู่จริง สื่อพันธมิตร ICIJ ที่ Radio France พบคนที่มีชื่อเดียวกันเป็นเจ้าของร้านเสริมสวยในภาคใต้ของฝรั่งเศส เธอบอกนักข่าวว่าเธอเองเป็นเหยื่อการฉ้อโกงคริปโตเมื่อไม่กี่ปีก่อน ซึ่งอาจหมายความว่าตัวตนของเธอถูกขโมยไป
ICIJ ยังพบว่า Kyrrex อนุญาตให้ลูกค้าอย่างน้อย 18 รายเปิดบัญชีด้วยข้อมูลเพียงเล็กน้อย: ตู้ไปรษณีย์ในดูไบ หรือชื่อเมืองในตุรกีหรือหมู่บ้านในยูเครน โดยไม่มีชื่อถนนหรือบ้านเลขที่
ฮุปเคิสส่งอีเมลถึงผู้ใช้ Kyrrex ทั้งหมดที่ถูกระบุว่าเป็นมิจฉาชีพ เรียกร้องให้คืนเงิน แต่อีเมลจำนวนมากตีกลับเพราะที่อยู่เป็นของปลอมหรือไม่ใช้แล้ว
ฮุปเคิสบอกว่ามีคนเดียวที่ตอบ เขาเขียนว่า "ไสหัวไป!"
ฮุปเคิสมั่นใจว่าเจ้าของบัญชี Kyrrex เป็น "ม้า" หรือตัวแทนรับเงิน จึงเรียกร้องให้ตลาดจ่ายค่าเสียหายสำหรับบทบาทที่ถูกกล่าวหาว่าเปิดช่องให้อาชญากรรมเกิดขึ้น
Kyrrex ปฏิเสธ ทนายความของบริษัทตอบว่า Kyrrex "ไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่ลูกความของฮุปเคิสได้รับจากบุคคลอื่นที่มีเจตนาร้าย"
"ในขณะทำธุรกรรม Kyrrex ไม่รู้และไม่ควรต้องรู้ว่ากำลังเกี่ยวข้องกับฝ่ายที่ไม่น่าเชื่อถือ" ทนายความกล่าวเพิ่มเติม
Kyrrex ยังใช้การจดทะเบียนในเซนต์วินเซนต์เป็นเกราะป้องกันความรับผิด ทนายความของ Kyrrex บอกฮุปเคิสว่าบริษัทที่จดทะเบียนนอก EU ไม่มีความรับผิดชอบต่อนักลงทุนดัตช์ที่ถูกหลอกโดยบุคคลที่สาม
โรมาเนนโกกล่าวว่าตลาดพึ่งพาบริษัทวิเคราะห์บล็อกเชนเพื่อตรวจจับธุรกรรมที่อาจเชื่อมโยงกับกระเป๋าเงินผิดกฎหมายโดยอัตโนมัติ กระบวนการนี้อาจใช้เวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนหลังธุรกรรมเกิดขึ้น
แม้คริปโตที่ถูกขโมยถูกส่งไปยังกระเป๋าเงิน Kyrrex โรมาเนนโกกล่าวว่าเป็นสัดส่วนเล็กน้อยของเงินที่ไหลผ่านตลาด "ปริมาณธุรกรรมที่เราประมวลผลมหาศาล" เขากล่าว "ไม่น่าแปลกใจที่ธุรกรรมบางส่วนจะถูกระบุว่ามีความเสี่ยงสูง"
Nested: ตลาดซ้อนตลาด
แม้ผู้บริหาร Kyrrex ปฏิเสธคำเรียกนี้ คนในวงการอธิบายว่า Kyrrex เป็น "บริการ nested" ตัวกลางที่พึ่งพาตลาดโฮสต์ขนาดใหญ่อย่าง HTX เพื่อให้บริการซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลแก่ผู้ใช้ ระบบของ Kyrrex ส่งคำสั่งซื้อขายของผู้ใช้ไปยังตลาดพันธมิตรที่เหมาะสมที่สุดตามราคา สภาพคล่อง และปัจจัยอื่นๆ ในทางกลับกัน ตลาดโฮสต์สามารถเก็บค่าธรรมเนียมจากธุรกรรมและปฏิบัติต่อตลาด nested เหมือนลูกค้าองค์กร โดยไม่ต้องตรวจสอบและเฝ้าระวังลูกค้าของลูกค้า
บริการ nested เป็นความท้าทายอย่างยิ่งสำหรับนักสืบ
"จากมุมมองการสืบสวน การหา nest เหล่านี้ยากมากๆ เพราะพวกเขาไม่เปิดเผยว่ามีบริการ nested อยู่ในตลาดอื่น" เดวิด อุตซ์เกอ (David Utzke) อดีตนักสืบคริปโตของกรมสรรพากรสหรัฐฯ กล่าว "จนกว่าคุณจะเริ่มส่งหมายศาล ถึงจะพบว่า: เดี๋ยวก่อน คุณไม่ได้ทำการซื้อขายเลย คุณส่งต่อให้คนอื่นทำ"
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา หน่วยกำกับดูแลสหรัฐฯ และยุโรปเตือนว่าบริการ nested อาจเป็นเครื่องมือทรงพลังสำหรับนักฟอกเงิน เพราะสามารถซ่อนตัวอยู่หลังตลาดโฮสต์เพื่อประมวลผลธุรกรรมและถอนเงินอย่างรวดเร็ว
การซ้อนทับโครงสร้างเหล่านี้ ประกอบกับโครงสร้างการเป็นเจ้าของที่ไม่โปร่งใสซึ่งสร้างจากบริษัทบังหน้าในดินแดนแห่งความลับอย่างเซนต์วินเซนต์หรือซีเชลส์ ทำให้หน่วยบังคับใช้กฎหมายและนักลงทุนยากที่จะเอาผิดบริษัทที่เกี่ยวข้อง
หน่วยงานธนาคารแห่งยุโรป (EBA) เพิ่งเตือนเรื่องผู้ให้บริการสินทรัพย์คริปโตที่มี "ธรรมาภิบาลไม่โปร่งใสและโครงสร้างกลุ่มที่ซับซ้อนเกินไป" ซึ่งสร้าง "ช่องว่างในการกำกับดูแล"
เดือนตุลาคม EBA แนะนำให้ทางการในประเทศสมาชิก EU "มองให้ลึกกว่าความเป็นเจ้าของที่ผิวเผิน เพื่อประเมินโครงสร้างการดำเนินงานและการควบคุมอย่างเต็มที่ โดยเฉพาะในรูปแบบหลายบริษัท นอกประเทศ หรือไม่โปร่งใส เพื่อระบุและลดความเสี่ยงด้านการฟอกเงินและการสนับสนุนการก่อการร้ายอย่างมีประสิทธิภาพ"
แนวทางของหน่วยกำกับดูแลมอลตาต่อ REX บริษัทในเครือ Kyrrex ดูเหมือนจะขัดกับคำแนะนำเหล่านี้
ขณะที่ตำรวจหลายประเทศสืบสวนกระเป๋าเงินที่เชื่อมโยงกับ Kyrrex หน่วยงานบริการการเงินมอลตา (MFSA) ออกประกาศสาธารณะเดือนกุมภาพันธ์ชี้แจงว่าหน่วยงานไม่รับผิดชอบต่อวิธีปฏิบัติทางธุรกิจที่เชื่อมโยงกับบริษัท Kyrrex นอกมอลตา
MFSA ระบุว่า REX และ Kyrrex ที่จดทะเบียนในเซนต์วินเซนต์ "เป็นธุรกิจแยกจากกัน ไม่มีผู้บริหารร่วม การดำเนินงานการเงินร่วม หรือความรับผิดชอบทางกฎหมายร่วมกัน"
อย่างไรก็ตาม บันทึกบริษัทมอลตาระบุว่าโรมาเนนโกผู้ร่วมก่อตั้งเป็นผู้ถือหุ้นทางอ้อมของบริษัทมอลตา ณ เดือนพฤศจิกายน 2024 เขายังเป็นกรรมการและผู้แทนตามกฎหมายเพียงคนเดียวของ Kyrrex
โรมาเนนโกยอมรับกับ ICIJ ว่าบริษัทมอลตาและเซนต์วินเซนต์มีผู้ถือหุ้นร่วมกันหลายราย แต่เขากล่าวว่าแต่ละบริษัทมีฝ่ายปฏิบัติตามกฎระเบียบและโครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยีของตัวเอง เพื่อให้แยกจากกันตามกฎหมาย
MFSA ปฏิเสธที่จะแสดงความเห็นเรื่อง Kyrrex ซีอีโอ เคนเนธ ฟาร์รูเจีย (Kenneth Farrugia) บอก ICIJ ว่า MFSA "ถูกจำกัดตามกฎหมายไม่ให้ให้รายละเอียดเฉพาะเกี่ยวกับบริษัทที่ได้รับใบอนุญาต" หน่วยกำกับดูแลเซนต์วินเซนต์ไม่ตอบคำขอแสดงความเห็นจาก ICIJ
ตลาดโฮสต์
ระหว่างปี 2021 ถึง 2024 นักลงทุนคริปโตมากกว่า 24 รายยื่นเรื่องร้องเรียนต่อทางการซีเชลส์เกี่ยวกับ HTX และ Huobi รุ่นก่อน กล่าวหาว่าตลาดอำนวยความสะดวกในธุรกรรมฉ้อโกง แล้วไม่ช่วยเหยื่อเอาเงินคืน หลายคนรายงานว่าไม่ได้รับการตอบรับจากบริษัทเลย หน่วยบังคับใช้กฎหมายทั่วโลกก็ประสบปัญหาเดียวกัน
"ปัญหาหลักของการตอบรับจาก Huobi คือไม่น่าเชื่อถือ บางทีก็ตอบ บางทีก็ไม่ หรือตอบหลังผ่านไปหลายเดือน" Europol ระบุในรายงานภายในปี 2023 "สิ่งนี้เป็นอุปสรรคต่อการสืบสวนหลายคดี"
ทนายความอังกฤษของเหยื่อคริปโตที่ฟ้อง Huobi ในอังกฤษปี 2022 บอก ICIJ ว่าบริษัทไม่โต้แย้งข้อเรียกร้อง ศาลจึงสั่งให้ตลาดคืน bitcoin มากกว่า 89.6 เหรียญ มูลค่าขณะนั้นเกือบ 1.8 ล้านดอลลาร์ เพื่อให้แน่ใจว่าตลาดเห็นคำสั่งศาล ทนายความ airdrop NFT ที่บรรจุคำพิพากษาเข้าไปในกระเป๋าเงินคริปโตของ Huobi
การติดต่อตัวแทนบริษัทยากขึ้นอีกหลัง Huobi เปลี่ยนเจ้าของและสำนักงานปลายปี 2022 ก่อนเปลี่ยนชื่อเป็น HTX สตีเวน เมอร์เรย์ (Steven Murray) หุ้นส่วนที่สำนักงานกฎหมาย HCR Legal LLP ในอังกฤษ ที่ดำเนินคดีแทนเหยื่ออีก 14 ราย กล่าว
ปี 2023 รัฐบาลซีเชลส์บังคับ HTX ปิดบริษัทในประเทศ หลัง SEC สหรัฐฯ แจ้งข้อหาฉ้อโกงต่อจัสติน ซัน (Justin Sun) มหาเศรษฐีคริปโตสมาชิกคณะที่ปรึกษาของ HTX (ไม่ชัดเจนว่าการดำเนินการของซีเชลส์เกิดจากคดี SEC หรือไม่ ซึ่งคดีนี้ถูกยกเลิกต้นปีนี้หลังประธานาธิบดีทรัมป์เข้ารับตำแหน่ง) ตั้งแต่ HTX ย้ายออกจากซีเชลส์ หน่วยบังคับใช้กฎหมายและเหยื่อบอกว่าไม่แน่ใจจะติดต่อบริษัทเพื่อขอความร่วมมือได้อย่างไร
HTX เป็นเพียงหนึ่งในตลาดที่ให้สภาพคล่องแก่ Kyrrex ICIJ และสื่อพันธมิตรตรวจสอบรายงานการติดตาม เอกสารศาล และบันทึกอื่นๆ พบว่าระหว่างปี 2021 ถึง 2023 กระเป๋าเงิน Kyrrex อย่างน้อย 4 รายการที่โฮสต์บน HTX ถูกอาชญากรใช้รับเงินที่ถูกขโมย
HTX ไม่ตอบคำขอแสดงความเห็นซ้ำแล้วซ้ำเล่าจาก ICIJ
คริปโตสำหรับทหารรัสเซีย
มิจฉาชีพไม่ใช่กลุ่มเดียวที่ส่งเงินไปยังกระเป๋าเงิน Kyrrex บน HTX
ICIJ ตรวจสอบที่อยู่กระเป๋าเงินที่โพสต์บน Telegram ในปี 2023 และ 2024 โดยโอลกา วยาซอฟสกายา (Olga Vyazovskaya) อดีตหัวหน้าแพทย์ของกองกำลังติดอาวุธสนับสนุนรัสเซียในภูมิภาคดอนบาสของยูเครน
ในโพสต์ Telegram ที่เริ่มราวหนึ่งปีหลังรัสเซียบุกยูเครน วยาซอฟสกายาขอให้ผู้ติดตามส่งเงินบริจาค อธิบายว่าเงินจะถูกใช้จัดหายาให้ทหารรัสเซียและช่วยเหลือเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ลี้ภัยในดอนบาส ซึ่งรัสเซียยึดครองตั้งแต่ปี 2014
วยาซอฟสกายา ซึ่งบางครั้งสวมชุดลายพรางทหาร แนบรูปเด็กรับของเล่น อาสาสมัครแกะกล่องเสบียง และทหารกับนักเคลื่อนไหวข้างรถบรรทุกทหารที่ขนส่งผ้าอ้อม ยา และสิ่งของอื่นๆ ผู้สนับสนุนของเธอรวมถึงอเล็กซานเดอร์ ชุชคอฟสกี (Alexander Zhuchkovsky) อินฟลูเอนเซอร์รัสเซียที่ถูกรัฐบาลสหรัฐฯ คว่ำบาตรในปี 2022 ข้อหาซื้ออุปกรณ์ทหารให้กลุ่มหัวรุนแรงรัสเซีย
แคมเปญระดมทุนของวยาซอฟสกายายังถูกเผยแพร่บนเว็บไซต์ MOO Veche องค์กรรัสเซียที่ถูกคว่ำบาตร ซึ่งระดมทุนจัดหาโดรน อุปกรณ์อินฟราเรด และเสื้อเกราะให้หน่วยรบพิเศษและหน่วยทหารอื่นๆ ของรัสเซีย
ICIJ วิเคราะห์ธุรกรรมที่เชื่อมโยงกับกระเป๋าเงินของวยาซอฟสกายาและอีกหลายรายการที่ MOO Veche ใช้ การวิเคราะห์ซึ่งอิงจากรายงานของบริษัทวิเคราะห์บล็อกเชน Global Ledger บางส่วน แสดงว่าหลังเริ่มสงครามในปี 2022 และในปี 2023 ที่อยู่เหล่านี้ส่ง bitcoin รวม 82.4 เหรียญ มูลค่าขณะนั้นมากกว่า 1.7 ล้านดอลลาร์ ไปยังกระเป๋าเงินตัวกลาง ซึ่งส่งต่อไปยังกระเป๋าเงินที่โฮสต์โดย HTX ICIJ พบว่าที่อยู่ฝากเงินนี้เป็นกระเป๋าเงิน Kyrrex เดียวกันที่เกี่ยวข้องกับการฉ้อโกงทั่วโลกที่ฮุปเคิสและตำรวจทั่วโลกสืบสวน
การตรวจสอบธุรกรรมเพิ่มเติมโดยบริษัทวิเคราะห์ Broker Defense แสดงว่า bitcoin บางส่วนที่ผ่านกระเป๋าเงิน Kyrrex มาจาก ChipMixer บริการผสมคริปโตที่ฟอกเงินสกปรกมากกว่า 3,000 ล้านดอลลาร์จนถูกทางการสหรัฐฯ และเยอรมนีทลายในปี 2023
โรมาเนนโกบอก ICIJ ว่าในฐานะชาวยูเครนที่ภูมิใจกับการร่วมมือกับทางการประเทศตน เขาประหลาดใจเมื่อเห็นรายงาน Global Ledger ที่ชี้ว่ากลุ่มรัสเซียที่ถูกคว่ำบาตรใช้ตลาดของเขา "ไม่มีตลาดใดสามารถระบุความเสี่ยงทั้งหมดก่อนประมวลผลธุรกรรมได้ มันเป็นไปไม่ได้" เขากล่าว ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม Kyrrex ใช้บริการของบริษัทวิเคราะห์ดังกล่าวเพื่อตรวจสอบการป้องกันฟอกเงินและเฝ้าระวังธุรกรรม
ความล่าช้า
ต้นเดือนพฤศจิกายน ขณะที่ฮุปเคิสเตรียมยื่นเอกสารทางกฎหมายต่อศาลดัตช์ในการดำเนินคดี Kyrrex บริษัทเปลี่ยนทนายความและยุทธวิธี
ทนายความใหม่ ซึ่งไม่ตอบคำถามจาก ICIJ จะเป็นตัวแทนบริษัท Kyrrex ในอังกฤษ ไม่ใช่บริษัทในเซนต์วินเซนต์ ฮุปเคิสกล่าว ทำให้คดีล่าช้า
ระหว่างนั้น นักลงทุนคริปโตนอกเนเธอร์แลนด์จะติดตามคดีนี้ด้วยความตื่นเต้น สำหรับเหยื่อการฉ้อโกงในประเทศอื่นที่ติดตามเงินที่ถูกขโมยไปยังกระเป๋าเงิน Kyrrex เดียวกันที่ฮุปเคิสระบุ คดีดัตช์เป็นทางออกเพื่อเอาเงินคืน ในแคนาดา เหยื่อหลายรายกำลังพิจารณาฟ้องตลาดตามรอยการดำเนินคดีของฮุปเคิส ตาม The Toronto Star สื่อพันธมิตร ICIJ
ฮุปเคิสบอกว่าลูกความจะต้องพิสูจน์ต่อผู้พิพากษาว่าบริษัท Kyrrex ได้รับหมายเรียกแล้ว แต่เขาไม่มองว่าความล่าช้าเป็นอุปสรรค
"นี่ต้องเป็นเรื่องของเงินหลายร้อยล้านทั่วโลก" ฮุปเคิสกล่าว "เราเห็นแค่ยอดน้ำแข็งเล็กๆ เพราะไม่ใช่ทุกคนจะไปหาทนาย คนอยู่บ้านทนทุกข์และรู้สึกเจ็บปวดกับความสูญเสียโดยไม่มีใครช่วย อาจจะใหญ่กว่าที่เราคิดมาก"
www.facebook.com/tcijthai
ป้ายคำ
