พนักงานบริการทางเพศสูงวัยในเคนยากำลังเผชิญวิกฤตรายได้จากสองด้านพร้อมกัน ทั้งการเลือกปฏิบัติเรื่องอายุและการขยายตัวของตลาดออนไลน์หลังโควิด-19 ที่กีดกันผู้ที่ไม่มีทักษะดิจิทัล บางรายถูกบังคับให้ให้บริการฟรีแลกพื้นที่ทำงาน บางรายยอมเสี่ยงไม่ใช้ถุงยางเพื่อเพิ่มรายได้ ขณะที่โครงการช่วยเหลือส่วนใหญ่มุ่งไปที่คนรุ่นใหม่ ทิ้งให้กลุ่มสูงวัยขาดทั้งการสนับสนุนและระบบคุ้มครองทางสังคม จนครอบครัวติดอยู่ในวังวนความยากจนรุ่นต่อรุ่น | ภาพจาก: MINORITY AFRICA

เกรซ เอ็นยาแรงกี (Grace Nyarangi) เริ่มทำงานในอุตสาหกรรมบริการทางเพศตั้งแต่อายุเพิ่งเกิน 18 ปี ในช่วงแรกเธอสามารถเลี้ยงลูก ซื้ออาหาร และดูแลทุกความจำเป็นของครอบครัวได้จากรายได้นี้เพียงอย่างเดียว แม้จะเผชิญกับการตีตราจากครอบครัวและชุมชน แต่เธอก็ยืนหยัดต่อไป

"หลังจากคลอดลูกและถูกคู่ชีวิตทิ้ง ฉันพยายามหางานทำแต่ไม่สำเร็จ นั่นจึงเป็นเหตุผลที่หันมาทำงานนี้" เธอเล่า

แต่เมื่ออายุมากขึ้น รายได้ก็ลดลงเรื่อยๆ เอ็นยาแรงกีซึ่งปัจจุบันอายุกว่า 40 ปีและทำงานที่สมาคมพนักงานบริการแอฟริกา (Africa Sex Workers Alliance หรือ ASWA) ในเมืองกีซูมู บอกว่าพนักงานบริการสูงวัยในเคนยากำลังเผชิญความท้าทายสองด้านพร้อมกัน คือเทคโนโลยีและการเลือกปฏิบัติเรื่องอายุ

"ผู้ชายชอบผู้หญิงที่อายุน้อยกว่าหรือดูอ่อนกว่า ฉันยังพอมีลูกค้าเพราะดูอ่อนกว่าคนวัยเดียวกัน แต่มันไม่เหมือนตอนยังสาวที่ลูกค้ายอมจ่ายเท่าไรก็ได้ ตอนนี้มีคู่แข่งมากขึ้น" เธอกล่าว

เอ็นยาแรงกีอธิบายว่าการทำงานบริการออนไลน์ขยายตัวมากในช่วงและหลังการระบาดของโควิด-19 ส่งผลเสียต่อพนักงานบริการสูงวัยที่ส่วนใหญ่ไม่มีความรู้หรือทักษะในการใช้เทคโนโลยีเพื่อขยายฐานลูกค้า "คนรุ่นใหม่พบลูกค้าออนไลน์ได้ง่ายและเป็นส่วนตัว แต่คนสูงวัยหลายคนไม่มีแม้แต่สมาร์ตโฟน ไม่ต้องพูดถึงการใช้โซเชียลมีเดีย"

แนนซี (Nancy) วัย 46 ปีที่ทำงานในอุตสาหกรรมนี้มากกว่า 12 ปี เปิดเผยว่าเธอต้องดิ้นรนหาเงินแค่ 50 ชิลลิงเคนยา หรือราว 0.38 ดอลลาร์ เพื่อจ่ายสินบนตำรวจให้ได้พื้นที่ทำธุรกิจที่เรียกว่า "กีวันจา" ในพื้นที่ชายฝั่งของเคนยา คนที่ไม่มีเงินหรือไม่ดึงดูดใจตำรวจก็ถูกปิดกั้นไม่ให้เข้าพื้นที่ในวันนั้น

"ในฐานะผู้หญิงสูงวัย เราบางครั้งถูกบังคับให้ให้บริการฟรีเพื่อแลกกับพื้นที่ทำธุรกิจ" แนนซีกล่าว นอกจากนี้เธอยังต้องตัดราคาต่ำกว่าพนักงานบริการรุ่นใหม่เพื่อดึงลูกค้า และยังลองฟอกผิวและทำทรีตเมนต์ต่างๆ เพื่อให้ดูอ่อนกว่าวัย แต่ก็ยังหารายได้ได้ไม่เท่าสมัยก่อน "ตอนหนุ่มสาว ฉันทำเงินได้มากกว่า 10,000 ชิลลิงเคนยา หรือราว 76 ดอลลาร์ต่อวันจากลูกค้าคนเดียว"

ASWA ก่อตั้งขึ้นในปี 2009 ที่แอฟริกาใต้ โดยมีสมาชิกจากกว่า 35 ประเทศ มีเป้าหมายลดการตีตราและผลักดันให้การทำงานบริการทางเพศไม่ถือเป็นอาชญากรรม โดยปัจจุบันกำลังดำเนินโครงการ Africa Leadership Sex Workers Academy (ALESWA) เพื่อเสริมพลังให้พนักงานบริการได้เป็นนักรณรงค์สิทธิในเวทีนานาชาติ แต่แม้ว่าโครงการจะช่วยพนักงานบริการรุ่นใหม่ไปแล้วกว่า 500 คน โปรแกรมก็ยังเน้นไปที่คนรุ่นใหม่ ทิ้งให้คนสูงวัยถูกมองข้าม

"โปรแกรมของเราส่วนใหญ่รองรับพนักงานบริการรุ่นใหม่ แต่เราตระหนักว่าคนรุ่นเก่าถูกละเลย และการขาดหายของพวกเขาได้สร้างผลกระทบ" เอ็นยาแรงกี กล่าว

องค์กร Coast Sex Workers Alliance ซึ่งดูแลพนักงานบริการบริเวณชายฝั่งเคนยาต้องย้ายการดำเนินงานไปออนไลน์ในช่วงโควิด-19 อลิซาเบธ อาเตียโน (Elizabeth Atieno) เจ้าหน้าที่ส่งเสริมสุขภาพขององค์กรชี้ว่าพนักงานบริการสูงวัยมีส่วนสำคัญในการต่อสู้เพื่อสิทธิสตรีมาโดยตลอด แต่กลับไม่ได้รับการยอมรับ และยังเสริมว่าความเหลื่อมล้ำด้านอายุในอุตสาหกรรมนี้ส่งผลกระทบต่อลูกๆ ของพวกเธอด้วย

"น่าเสียใจที่เพราะความยากจน ลูกๆ ของพนักงานบริการต้องเข้ามาในอุตสาหกรรมนี้เพื่อรับบทบาทผู้หาเลี้ยงครอบครัว บางกรณีต้องดูแลพ่อแม่ที่ป่วยทั้งด้านร่างกายและการเงิน ซึ่งส่งผลเสียต่อสุขภาพจิตของพวกเขามาก" อาเตียโนกล่าว "การขาดระบบคุ้มครองทางสังคมทำให้ครอบครัวของพนักงานบริการติดอยู่ในวังวนความยากจนไม่รู้จบ"

อาเตียโนยังชี้ว่าผู้บริจาคมักเลือกลงทุนกับพนักงานบริการรุ่นใหม่ โดยมองข้ามกลุ่มสูงวัย นยาแรงกีเห็นด้วยและเรียกร้องให้ผู้บริจาคลงทุนฝึกทักษะให้พนักงานบริการสูงวัยเพื่อให้สามารถดูแลครอบครัวได้

ปัญหาอีกอย่างคือพนักงานบริการสูงวัยมักยอมให้บริการโดยไม่ใช้ถุงยางอนามัยเพื่อเพิ่มรายได้ "ใช้ถุงยางได้เงินน้อยกว่า ค่าบริการอาจแค่ 3 ดอลลาร์ แต่ต่อรองได้อีก 2 ดอลลาร์ถ้าไม่ใช้" อาเตียโนอธิบาย ซึ่งทำให้เสี่ยงติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์สูงขึ้นมาก และเพราะการตีตราและความรุนแรงที่เผชิญ คนกลุ่มนี้ยังแทบไม่ไปพบแพทย์หลังเสี่ยงรับเชื้อด้วย

แม้จะเผชิญกับความยากลำบากมากมาย รวมถึงการที่เพื่อนร่วมอาชีพหลายคนถูกสังหารคดีค้างคา และบางคนพิการถาวร เอ็นยาแรงกียังคงอยู่ในอาชีพนี้โดยมีลูกค้าประจำไม่กี่ราย เธอเป็นห่วงคนรุ่นใหม่ที่เข้ามาในอุตสาหกรรมโดยไม่รู้จักสัญญาณอันตราย ในขณะที่การฆาตกรรมพนักงานบริการกำลังเพิ่มสูงขึ้น

"การแต่งงานหลังจากทำงานในอุตสาหกรรมนี้เป็นเรื่องยากเพราะการตีตรา ผู้หญิงหลายคนหวังว่าจะหาคนมาเลี้ยงดูเมื่อเกษียณ แต่มันแทบจะเป็นไปไม่ได้" เธอกล่าว "แต่ในระหว่างนี้ ฉันหวังว่าสักวันหนึ่งการทำงานบริการทางเพศจะได้รับการยอมรับว่าเป็นอาชีพ" เธอกล่าวพร้อมรอยยิ้มที่เต็มไปด้วยความหวัง

ที่มา:
“I have competition”: The realities of older sex workers in Kenya (Elvine Ouma, MINORITY AFRICA, 10 May 2024)