กรีนพีซ ประเทศไทย เผยผู้ประกอบการและชุมชนเกาะพยามรวมตัว “Save Koh Phayam” ย้ำจุดยืนคัดค้านแลนด์บริดจ์และ SEC หวั่นท่าเรือน้ำลึกกระทบระบบนิเวศ ปะการัง และประมงพื้นบ้าน พร้อมตั้งคำถามการพัฒนาที่ขาดการมีส่วนร่วม อาจซ้ำรอยความขัดแย้งจากโครงการขนาดใหญ่ในอดีต | ที่มาภาพ: Thiti Pleetong/Greenpeace

กรีนพีซ ประเทศไทย แจ้งข่าวว่า เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2569 กลุ่มผู้ประกอบการท่องเที่ยวเกาะพยาม ร่วมกับเครือข่ายภาคประชาชนจังหวัดระนอง-ชุมพร จัดกิจกรรม "Save Koh Phayam ครั้งที่ 2" เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ที่ผ่านมา ณ พยาม โคโคนัท บีช รีสอร์ท เกาะพยาม จังหวัดระนอง เพื่อประกาศจุดยืนชัดเจนต่อต้านโครงการแลนด์บริดจ์ และพ.ร.บ.เขตเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ (SEC) [1] ที่อาจทำลายระบบนิเวศทางทะเลและบั่นทอนสิทธิของชุมชนชายฝั่ง

กิจกรรมครั้งนี้เป็นการรวมตัวกันของชุมชน นักท่องเที่ยว นักวิชาการ และภาคประชาสังคม เพื่อเปิดเวทีสาธารณะแลกเปลี่ยนความเห็นและสะท้อนผลกระทบจริงที่อาจเกิดขึ้น พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลหยุดผลักดันนโยบายที่ขาดการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างแท้จริง

โครงการแลนด์บริดจ์และเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ (SEC) มีความเสี่ยงก่อให้เกิดผลกระทบต่อระบบนิเวศชายฝั่งและทะเล ทั้งจากการก่อสร้างท่าเรือน้ำลึก การขุดลอกร่องน้ำ และโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ ที่อาจเปลี่ยนแปลงการไหลเวียนของกระแสน้ำ เพิ่มตะกอนและมลพิษในทะเล กระทบต่อป่าชายเลน แนวปะการัง แหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ และพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญในระดับประเทศและระดับนานาชาติ นอกจากนี้ ยังอาจส่งผลต่อวิถีชีวิต อาชีพประมงพื้นบ้าน และความมั่นคงทางอาหารของชุมชนชายฝั่ง รวมถึงขัดแย้งกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนและพันธกรณีด้านการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพที่ประเทศไทยให้คำมั่นไว้ [2]

เกาะพยามไม่เพียงเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดระนอง แต่ยังเป็นพื้นที่อยู่อาศัยและระบบนิเวศที่มีความเปราะบาง การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ เช่น ท่าเรือน้ำลึกและโครงข่ายคมนาคมที่เชื่อมโยงกับโครงการแลนด์บริดจ์ จึงควรได้รับการพิจารณาอย่างรอบคอบ โดยคำนึงถึงผลกระทบในระยะยาว และเปิดโอกาสให้ชุมชนผู้ได้รับผลกระทบโดยตรงมีส่วนร่วมในการตัดสินใจอย่างแท้จริง

สายัณห์ วรวิสุทธิ์ ชาวบ้านและผู้ประกอบการเกาะพยาม กล่าวว่า “ชุมชนเกาะพยามมีประวัติศาสตร์การปกป้องสิทธิและทรัพยากรมาอย่างยาวนาน เกาะพยามไม่ใช่พื้นที่ว่างสำหรับการพัฒนา แต่เป็นบ้าน เป็นแหล่งทำกิน และเป็นระบบนิเวศที่หล่อเลี้ยงผู้คนมาหลายชั่วอายุ ตั้งแต่ในอดีตที่ชุมชนไม่เห็นด้วยกับการนำพื้นที่เข้าอยู่ภายใต้กฎหมายอุทยานแห่งชาติ เพราะกังวลว่าจะจำกัดสิทธิในการดำรงชีพของชุมชน จนถึงวันนี้ที่เรายังตั้งคำถามต่อกฎหมายและนโยบายใหม่ ๆ อย่าง SEC ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสิทธิและวิถีชีวิตของคนในพื้นที่อีกครั้ง ปัจจุบัน พื้นที่ทะเลของเกาะพยามอยู่ภายใต้การคุ้มครองของ พรบ. ทช. ที่ให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ”

จุฑารัตน์ เรืองแก้ว จากวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน เกาะพยามกล่าวว่า “การท่องเที่ยวของเกาะพยามเติบโตจากความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติและการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นสำคัญ ไม่ได้พึ่งพาการพัฒนาโครงการขนาดใหญ่ แต่เกิดจากการร่วมกันกำหนดทิศทางการพัฒนาที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ เราจึงอยากเห็นการพัฒนาที่เคารพธรรมชาติและวิถีชีวิตของชุมชน และเปิดโอกาสให้คนในพื้นที่มีส่วนร่วมในการกำหนดอนาคตของเกาะพยาม”

สุภาภรณ์ มาลัยลอย ผู้จัดการมูลนิธินิติธรรมสิ่งแวดล้อม กล่าวว่า “บทเรียนจากการพัฒนาโครงการขนาดใหญ่ในหลายพื้นที่ที่ผ่านมา โดยเฉพาะกรณีเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC ชี้ให้เห็นว่า เมื่อการพัฒนาขาดกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างแท้จริง มักนำไปสู่ความขัดแย้งและปัญหาด้านสิทธิมนุษยชน บทเรียนเหล่านี้ควรถูกนำมาพิจารณาอย่างรอบคอบในการผลักดันโครงการแลนด์บริดจ์และพระราชบัญญัติเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ (SEC) เพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้เกิดปัญหาซ้ำรอย”

เกตน์สิรี ทศพลไพศาล นักรณรงค์ด้านทะเลและมหาสมุทร กรีนพีซ ประเทศไทย กล่าวทิ้งท้าย “ประเทศไทยมีพันธกรณีด้านการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพในระดับนานาชาติ ในฐานะรัฐภาคีของอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ ประเทศไทยมีหน้าที่ต้องเคารพสิทธิและบทบาทของชุมชนท้องถิ่นในการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ การพัฒนาที่สวนทางกับแผนปฏิบัติการด้านความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศ จึงตั้งคำถามถึงความสอดคล้องระหว่างคำมั่นในเวทีโลกกับการตัดสินใจเชิงนโยบายภายในประเทศ”

ช่วงท้ายของกิจกรรม ผู้เข้าร่วมได้ร่วมกัน อ่านคำประกาศเจตนารมณ์ของกิจกรรม “SAVE KOH PHAYAM” เพื่อยืนยันจุดยืนในการปกป้องทรัพยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศทางทะเล และวิถีชีวิตของชุมชนเกาะพยาม พร้อมเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทบทวนทิศทางการพัฒนาภาคใต้ โดยให้ความสำคัญกับสิทธิชุมชน ความสมดุลของระบบนิเวศ และความยั่งยืนในระยะยาวควบคู่กับการพัฒนาเศรษฐกิจ

หมายเหตุ
[1] เกี่ยวกับโครงการแลนด์บริดจ์ 
[2] บทวิเคราะห์ผลกระทบโครงการแลนด์บริดจ์–SEC จาก Decode Thai PBS โดย ดร.เพชร มโนปวิตร