สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย ชี้ส่งออกเดือน ม.ค. ลด 17.5% มูลค่าหดตัว 23.9% ห่วงผลผลิตโลกพุ่ง โดยเฉพาะอินเดียทำสถิติสูงสุด คาดการส่งออกข้าวไทยปี 69 เหลือเพียง 7 ล้านตัน ต่ำสุดในรอบ 5 ปี แนะรัฐดูแลค่าเงินบาท–เร่งปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมข้าว

25 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักข่าวไทย รายงานว่า ร.ต.ท.เจริญ เหล่าธรรมทัศน์ นายกสมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย เปิดเผยว่า แนวโน้มการส่งออกข้าวไทยในช่วงครึ่งปีแรกของปีนี้ คาดว่าจะยังชะลอตัว จากปัจจัยสำคัญคือปริมาณผลผลิตข้าวโลกที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอินเดีย ซึ่งคาดว่าจะมีผลผลิตสูงถึง 152 ล้านตัน ทำสถิติสูงสุด แซงหน้าจีนที่มีผลผลิตประมาณ 145–146 ล้านตัน ส่งผลให้อินเดียยังคงเป็นผู้ส่งออกข้าวอันดับ 1 ของโลกอย่างต่อเนื่อง ขณะที่เวียดนามและปากีสถานก็คาดว่าผลผลิตจะอยู่ในระดับดีเช่นกัน

สำหรับประเทศไทย แม้ปีนี้จะมีปริมาณน้ำในเขื่อนอยู่ในระดับเกือบเต็มความจุ ส่งผลให้ผลผลิตข้าวมีแนวโน้มดีขึ้น แต่หากไม่สามารถเร่งการส่งออกได้ทันกับอุปทานที่เพิ่มขึ้น อาจกระทบต่อราคาข้าวในประเทศในระยะต่อไป

ข้อมูลการส่งออกเดือนมกราคม 2569 พบว่า ไทยส่งออกข้าวได้ 530,287 ตัน ลดลงร้อยละ 17.5 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะที่มูลค่าอยู่ที่ 313 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลงร้อยละ 23.9 สะท้อนแรงกดดันด้านราคาข้าวในตลาดโลกและการแข่งขันที่รุนแรงมากขึ้น

ด้านนายชูเกียรติ โอภาสวงศ์ นายกกิตติมศักดิ์สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย ระบุว่า ปัจจัยหลักที่กระทบต่อความสามารถในการแข่งขันของข้าวไทยคือค่าเงินบาทที่แข็งค่า ปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ 31 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐฯ จากระดับที่เหมาะสมต่อการส่งออกควรอยู่ที่ 33–34 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐฯ โดยเงินบาทที่แข็งค่าขึ้นทุก 1 บาท จะทำให้ราคาข้าวไทยแพงขึ้นเฉลี่ย 12–15 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ส่งผลให้ราคาข้าวไทยสูงกว่าช่วงเดียวกันของปีก่อนประมาณ 40 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน

นอกจากนี้ อุปทานข้าวในตลาดโลกที่เพิ่มขึ้น ขณะที่ตลาดผู้นำเข้ารายใหญ่บางประเทศลดหรือชะลอการนำเข้า ก็เป็นอีกปัจจัยกดดัน เช่น อินโดนีเซียที่ปกตินำเข้าข้าวปีละเกือบ 4 ล้านตัน แต่ปีนี้ระงับการนำเข้าทุกชนิด ขณะที่ฟิลิปปินส์เปิดนำเข้าเป็นรายเดือน รวมถึงมาตรการทางภาษีของสหรัฐฯ ที่อาจกระทบต่อความสามารถแข่งขันของข้าวหอมมะลิไทยในตลาดสหรัฐฯ ในระยะข้างหน้า นอกจากนี้ยังต้องติดตามสถานการณ์เอลนีโญที่อาจกลับมา ซึ่งอาจก่อให้เกิดภาวะภัยแล้งและกระทบต่อผลผลิตข้าวในอนาคต

สำหรับสถานการณ์ข้าวโลก กระทรวงเกษตรสหรัฐฯ (USDA) คาดการณ์ว่า ผลผลิตข้าวโลกในปีการผลิต 2568/69 จะอยู่ที่ประมาณ 541 ล้านตันข้าวสาร โดยอินเดียยังคงเป็นผู้ส่งออกอันดับ 1 คาดว่าจะส่งออกได้ 25 ล้านตัน เพิ่มขึ้นร้อยละ 15.2 รองลงมาคือเวียดนาม คาดส่งออก 7.9 ล้านตัน ลดลงร้อยละ 2 และไทยอยู่ในอันดับ 3 คาดว่าจะส่งออกได้ 7.2 ล้านตัน ลดลงร้อยละ 8.4

สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทยแนะว่า ในระยะสั้นภาครัฐควรดูแลเสถียรภาพอัตราแลกเปลี่ยนให้อยู่ในระดับเหมาะสม เพื่อรักษาขีดความสามารถในการแข่งขัน ขณะที่ในระยะยาวจำเป็นต้องเร่งปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมข้าวไทย ทั้งการพัฒนาพันธุ์ข้าวให้ตรงกับความต้องการตลาด เพิ่มผลผลิตต่อไร่ และลดต้นทุนการผลิต แทนการพึ่งพามาตรการอุดหนุน เพื่อให้ข้าวไทยสามารถแข่งขันได้อย่างยั่งยืนในตลาดโลก