ในฐานะศิษย์เก่าที่เคยได้รับทุนจนเรียนจบจากสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) สถาบันระดับอุดมศึกษาอันเก่าแก่ย่านบางกะปิ ผมอยากจะอธิบายความจริงออกมาว่าทำไมบุคลากรนิด้าหลายคนเป็นอนุรักษ์นิยม และทำไมหลายคนนิยมชมชอบเผด็จการ

จริงอยู่ว่าในรั้วสถาบันแห่งนี้ มีอาจารย์บางท่านที่หัวก้าวหน้าและเชิดชูอุดมการณ์ประชาธิปไตย แต่เราปฏิเสธความจริงไม่ได้เลยว่า บุคลากรส่วนใหญ่กลับเลือกที่จะซุกหัวอยู่ใต้ปีกของ “ระบอบเผด็จการและเครือข่ายอนุรักษ์นิยม” หากใครสังเกตให้ดี จะเห็นว่านักวิชาการนิด้าส่วนใหญ่ไม่กล้าโผล่หน้าออกสื่อ ไม่กล้ายืนหยัดท้าทายความอยุติธรรมในสังคม แต่อาศัยพฤติกรรมทำตัวเป็น "เสือนอนกิน" แฝงตัวอยู่หลังม่าน ดำรงตนเป็นอนุกรรมการในองค์กรนั้น นั่งแท่นบอร์ดที่ปรึกษาในองค์กรนี้ คอยกอบโกยผลประโยชน์ผ่านการรับจ้างทำวิจัยและเขียนตำราป้อนหน่วยงานรัฐ มีเพียงไม่กี่คนที่เอาตัวเองออกมายืนอยู่ในแสงสว่าง

ยิ่งไปกว่านั้น เครื่องมือทางวิชาการอย่าง "โพลสำรวจ" หรือผลงานวิจัยของสถาบัน ที่ควรจะเป็นกระจกเงาสะท้อนความจริงอย่างเที่ยงตรง บ่อยครั้งกลับถูกสังคมตั้งข้อสงสัยว่า กลายเป็นเครื่องมือสร้างความชอบธรรมและชี้นำสังคมเพื่อรับใช้ฝั่งอำนาจนิยมหรือไม่?

หลายคนอาจตั้งคำถามด้วยความสงสัยว่า ทำไมบุคลากรนิด้าถึงยอมฝังรากลึกอยู่กับฝ่ายอนุรักษ์นิยม?

คำตอบมันง่ายแสนจะง่าย ก็เพราะเงินและผลประโยชน์ที่คนของนิด้าได้รับจากเครือข่ายเส้นสายที่นิด้ามี จะให้พวกเขามีอุดมการณ์ประชาธิปไตยได้อย่างไร ในเมื่อรายได้มหาศาลนอกเหนือจากเงินเดือนอาจารย์ ทั้งค่าจ้างจากการทำวิจัย เบี้ยประชุมจากการนั่งเก้าอี้อนุกรรมการ หรือตำแหน่งที่ปรึกษาในหน่วยงานภาครัฐ ล้วนถูกประเคนให้ผ่าน “เส้นสายเครือข่ายอนุรักษ์นิยม” ทั้งสิ้น! ยิ่งส่งเสียงดังท้าทายอำนาจรัฐมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งเป็นการทุบหม้อข้าวตัวเอง ตัดหนทางทำมาหากินอันหอมหวานของตัวเองมากเท่านั้น

นี่คือเหตุผลที่ความกล้าหาญของอาจารย์หลายคน สิ้นสุดลงแค่หน้าประตูห้องเรียน! ในคลาสสอนอาจจะพ่นน้ำลายวิพากษ์วิจารณ์ เชิดชูประชาธิปไตยเสียใหญ่โต แต่พอต้องก้าวเท้าออกมาในพื้นที่สาธารณะ กลับรูดซิปปากเงียบกริบ ขี้ขลาดตาขาว และยอมก้มหัวทำตัวเชื่องๆ เพื่อแลกกับเศษเนื้อและคอนเนกชันที่ฝ่ายอำนาจนิยมโยนมาให้

ยังไม่นับ "ตำแหน่งวิชาการ" ที่คนวงในรู้กันดีว่าที่นี่ได้รับการโปรโมทกันง่ายแสนง่าย! ง่ายกว่าอาจารย์ในมหาวิทยาลัยอื่นๆ อย่างมาก ลองดูสถิติได้เลย ได้เร็ว เลื่อนง่าย สิ่งเหล่านี้มาจาก “เครือข่ายอุปถัมภ์” ของพวกอนุรักษ์นิยมที่คอยเกาหลัง อุ้มชู และสืบทอดอำนาจกันมาอย่างยาวนาน 

ที่น่าเจ็บปวดที่สุดคือ อาจารย์และบุคลากรจำนวนมากเติบโตและร่ำเรียนมาได้ด้วย "เงินภาษีของประชาชน" แต่แทนที่จะใช้ความรู้และศักดิ์ศรีทางวิชาการมารับใช้สังคม กลับนำไปถวายหัวค้ำยันโครงสร้างอำนาจที่กดทับประชาชน มันย้อนแย้งสิ้นดีเมื่อคนรุ่นใหม่และนักศึกษากำลังส่งเสียงร้องขออนาคต แต่ครูบาอาจารย์ผู้มีตำแหน่งแห่งหนกลับทำตัวเป็นเบรกมือถ่วงรั้งความเจริญของบ้านเมือง เพียงเพื่อรักษาเซฟโซนอันหอมหวานของตนเองไว้

สถาบันที่ควรจะเป็นผู้นำทางความคิดในการ "พัฒนบริหารศาสตร์" ตามชื่อ กลับกลายเป็นเพียงฟันเฟืองที่คอยผลิตซ้ำและหล่อเลี้ยงโครงสร้างอำนาจ น่าเสียดายที่เกียรติยศและกระดูกสันหลังของความเป็นนักวิชาการต้องถูกขายทิ้ง ไม่นับงบประมาณในแต่ละปีที่ประเทศนี้เสียให้เครือข่ายอุปถัมภ์เหล่านี้เป็นเสือนอนกินอย่างอิ่มหนำสำราญ ถึงเวลาแล้วที่ผู้บริหารนิด้าต้องเลิกหลับไหล เลิกหลับตาข้างหนึ่ง แล้วลุกขึ้นมาสังคายนา ปัดกวาดกวาดบ้านตัวเองเพื่อกู้วิกฤตศรัทธากลับคืนมาเสียที