สส.เชียงใหม่ ชี้วิกฤตราคาลำไยนอกฤดูตกต่ำไม่ได้เกิดจากผลผลิตล้นตลาดเพียงอย่างเดียว แต่มีปัญหาตั้งแต่มาตรฐานส่งออก ต้นทุนการผลิตสูง โครงสร้างตลาดที่เกษตรกรขาดอำนาจต่อรอง ไปจนถึงมาตรการรัฐที่ล่าช้า เสนอรัฐบาลเร่งแก้ปัญหาทั้งห่วงโซ่อุปทาน พร้อมวางแผนรับมือผลผลิตปี 2570 เพื่อให้เกษตรกรขายได้ในราคาที่เป็นธรรม
19 กรกฎาคม 2569 น.ส.การณิก จันทดา สส.เชียงใหม่ เขต 2 เผยสถานการณ์ราคาลำไยนอกฤดูตกต่ำ ซึ่งกำลังส่งผลกระทบต่อเกษตรกรในจังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน รวมถึงพื้นที่ภาคเหนือและภาคตะวันออก โดยระบุว่า แม้เกษตรกรจะปรับเปลี่ยนช่วงเวลาการผลิตเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาผลผลิตออกสู่ตลาดพร้อมกัน แต่ยังคงเผชิญกับปัญหาราคาตกต่ำอย่างหนัก
ข้อมูล ณ วันที่ 16 พฤศจิกายนที่ผ่านมา พบว่ารับซื้อลำไยเกรด 2A อยู่ที่กิโลกรัมละ 13–15 บาท เกรด A ประมาณ 12 บาท เกรด B ประมาณ 6 บาท และเกรด C เหลือเพียง 2 บาท ขณะที่ต้นทุนการผลิตลำไยนอกฤดูสูงกว่าการผลิตในฤดูเกือบเท่าตัว ทั้งค่าปุ๋ย ค่ายา ค่าสารเร่ง และค่าแรงงาน ส่งผลให้เกษตรกรจำนวนมากมีรายได้ไม่เพียงพอต่อต้นทุน และบางเกรดต้องประสบภาวะขาดทุน
น.ส.การณิก กล่าวว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นไม่ได้มีสาเหตุมาจากผลผลิตล้นตลาดเพียงอย่างเดียว แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่การผลิต การรวบรวม การแปรรูป ไปจนถึงการส่งออก โดยจากการร่วมศึกษาของคณะอนุกรรมาธิการศึกษาห่วงโซ่อุปทานการส่งออกสินค้าเพื่อการเติบโตของเศรษฐกิจภูมิภาค ภายใต้คณะกรรมาธิการการพัฒนาเศรษฐกิจ สภาผู้แทนราษฎร พบว่ามีปัจจัยสำคัญหลายด้านที่ส่งผลต่อสถานการณ์ราคาลำไยในปัจจุบัน
ปัจจัยแรกคือปัญหามาตรฐานการส่งออกและการถูกตีกลับ เนื่องจากจีนเป็นตลาดส่งออกลำไยสำคัญของไทย แต่ในช่วงเดือนกรกฎาคม 2568 ถึงมีนาคม 2569 ลำไยสดไทยถูกทางการจีนแจ้งเตือนและตีกลับรวม 180 ตู้คอนเทนเนอร์ จากปัญหาสารซัลเฟอร์ไดออกไซด์ตกค้างเกินมาตรฐาน สาเหตุส่วนหนึ่งมาจากการเปลี่ยนวิธีสุ่มตรวจของจีน จากเดิมที่ตรวจเฉพาะเนื้อลำไยเป็นการบดรวมทั้งเปลือก เนื้อ และเมล็ด ทำให้ค่าที่ตรวจวัดได้สูงขึ้น ส่งผลให้ผู้ประกอบการไทยเกิดความกังวลและลดความเสี่ยงในการส่งออก
ขณะเดียวกัน เกษตรกรยังต้องเผชิญกับต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น โดยต้นทุนการผลิตลำไยในจังหวัดเชียงใหม่และลำพูนอยู่ที่ประมาณกิโลกรัมละ 18–30 บาท ขณะที่ราคารับซื้อในหลายเกรดต่ำกว่าต้นทุน นอกจากนี้ ยังมีปัญหาขาดแคลนแรงงานฝีมือ สวนลำไยจำนวนมากมีต้นไม้ที่อายุมาก และสภาพอากาศแปรปรวน ส่งผลให้เกษตรกรวางแผนการผลิตได้ยากขึ้น
อีกปัญหาสำคัญคือโครงสร้างตลาดที่เกษตรกรมีอำนาจต่อรองต่ำ เนื่องจากส่วนใหญ่เข้าถึงข้อมูลราคาตลาดปลายทางได้จำกัด ขณะที่จุดรับซื้อหลายแห่งไม่มีการประกาศราคารับซื้อล่วงหน้าอย่างชัดเจน แต่หน่วยงานรัฐยังมีข้อจำกัดในการบังคับใช้กฎหมาย นอกจากนี้ ผู้ประกอบการไทยยังต้องแบกรับต้นทุนและระยะเวลาการให้เครดิตทางการค้าที่ยาวนาน รวมถึงปัญหาการเข้าถึงมาตรฐาน GAP ที่ยังมีสัดส่วนต่ำ โดยจังหวัดลำพูนมีพื้นที่ปลูกลำไยที่ได้รับมาตรฐาน GAP เพียง 6,454 ไร่ จากพื้นที่ปลูกทั้งหมดกว่า 350,000 ไร่ ส่งผลให้เกษตรกรจำนวนมากขาดโอกาสเข้าสู่ตลาดส่งออก
น.ส.การณิก ยังระบุว่า มาตรการช่วยเหลือของรัฐบาลในปัจจุบันยังไม่ตอบโจทย์ ทั้งการปรับลดงบประมาณช่วยเหลือเกษตรกร การอนุมัติมาตรการที่ล่าช้าและไม่ทันต่อช่วงเวลาการผลิต ตลอดจนข้อจำกัดด้านระเบียบการกู้ยืมเงินของสหกรณ์ ทำให้โรงอบและสหกรณ์การเกษตรซึ่งมีบทบาทสำคัญในการรับซื้อและแปรรูปผลผลิตเพื่อพยุงราคา ขาดเงินทุนหมุนเวียนในการดำเนินงาน
สำหรับแนวทางแก้ไขปัญหา น.ส.การณิกเสนอให้รัฐบาลเร่งเจรจากับทางการจีน เพื่อสร้างความชัดเจนเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การตรวจสารซัลเฟอร์ไดออกไซด์ พร้อมสนับสนุนการตรวจวิเคราะห์และพัฒนากระบวนการรมสารรูปแบบใหม่ เพื่อให้ผู้ประกอบการไทยสามารถส่งออกลำไยได้อย่างมั่นใจ นอกจากนี้ ควรเร่งสนับสนุนเงินทุนหมุนเวียนให้ล้งไทย โรงอบ และสหกรณ์การเกษตร รวมถึงปรับปรุงระเบียบกองทุนพัฒนาสหกรณ์ (กพส.) เพื่อให้สามารถนำเงินกู้ไปใช้ซ่อมบำรุงเตาอบและเป็นทุนรับซื้อผลผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ รัฐบาลควรปรับปรุงโครงสร้างตลาดให้มีความโปร่งใสและเป็นธรรม โดยกำหนดให้มีการเปิดเผยราคารับซื้อ ณ จุดรับซื้ออย่างชัดเจนและตรวจสอบได้ ตรวจสอบธุรกิจที่เข้าข่ายการใช้ตัวแทนอำพรางการถือครองโดยชาวต่างชาติอย่างจริงจัง พร้อมเพิ่มช่องทางให้เกษตรกรและผู้ประกอบการไทยเข้าถึงตลาดปลายทางได้โดยตรง ขณะเดียวกันควรวางแผนบริหารจัดการลำไยสำหรับปี 2570 ล่วงหน้า ตั้งแต่การขยายพื้นที่เพาะปลูกที่ได้รับมาตรฐาน GAP การฟื้นฟูสวนลำไยเก่า การพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูป การจัดการระบบโลจิสติกส์ ไปจนถึงการขยายตลาดส่งออก เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้น ไม่ใช่รอให้ผลผลิตออกสู่ตลาดและราคาตกต่ำก่อนจึงค่อยออกมาตรการแก้ไข
น.ส.การณิก กล่าวเพิ่มเติมว่า ลำไยเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญที่สร้างรายได้และหล่อเลี้ยงชีวิตเกษตรกรจำนวนมาก โดยเฉพาะในภาคเหนือ ซึ่งตนเองเติบโตมากับสวนลำไยและครอบครัวก็มีรายได้จากการปลูกลำไยเช่นกัน จึงเข้าใจถึงผลกระทบและความเดือดร้อนของเกษตรกรเป็นอย่างดี
ทั้งนี้ รัฐบาลไม่ควรปล่อยให้เกษตรกรต้องแบกรับความเสี่ยงเพียงฝ่ายเดียว เพราะวิกฤตราคาลำไยในปัจจุบันไม่ได้เกิดจากปัญหาการผลิตมากเกินไปเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับโครงสร้างตลาดและข้อจำกัดด้านการส่งออก รัฐบาลจึงจำเป็นต้องแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ลำไยไทยมีตลาดรองรับ เกษตรกรสามารถจำหน่ายผลผลิตได้ในราคาที่เหมาะสม และได้รับผลตอบแทนที่คุ้มค่ากับต้นทุนและแรงงานที่ลงทุนไป
www.facebook.com/tcijthai
ป้ายคำ

