หน่วยสอบสวนกลางของโปรตุเกสรับช่วงคดีฟอกเงินที่พัวพันกับโปรดิวเซอร์ใกล้ชิด วลาดิเมียร์ โอคอตนิคอฟ ผู้ถูกกล่าวหาฉ้อโกงผ่านแพลตฟอร์มคริปโต หลังข่าวสืบสวนชุด “The Coin Laundry” โดย ICIJ เปิดโปงเส้นทางเงิน ขณะโปรเจกต์หนังร่วมกับ เควิน สเปซีย์ ถูกจับตาอย่างใกล้ชิด

หน่วยสืบสวนระดับสูงของสำนักงานอัยการโปรตุเกสเข้ารับช่วงต่อคดีฟอกเงินที่เกี่ยวข้องกับเอลวีรา กาฟริโลวา แพเทอร์สัน (Elvira Gavrilova Paterson) โปรดิวเซอร์ชาวยูเครนที่กำลังจะออกหนังเรื่องใหม่ร่วมกับเควิน สเปซีย์ (Kevin Spacey) เธอเป็นคนใกล้ชิดของวลาดิเมียร์ โอคอตนิคอฟ (Vladimir Okhotnikov) นักธุรกิจคริปโตที่ถูกกล่าวหาว่าฉ้อโกง ซึ่งถูกเปิดโปงโดยโครงการสืบสวน "The Coin Laundry" ของสมาคมผู้สื่อข่าวสืบสวนนานาชาติ (ICIJ)

หน่วยงานที่ชื่อว่า "กรมสอบสวนกลางและดำเนินคดีอาญา" ซึ่งเป็นหน่วยเฉพาะทางด้านคดีซับซ้อน จะเข้ามาดูแลการสอบสวนคดีนี้แทน โดยคดีเริ่มต้นขึ้นเมื่อปีที่แล้ว หลังจากธนาคารโปรตุเกส 2 แห่งแจ้งเตือนว่าพบความเคลื่อนไหวทางการเงินผิดปกติในบัญชีของกาฟริโลวา รวมถึงการฝากเงินสดก้อนเดียวราว 312,000 ดอลลาร์ ตามรายงานของสำนักข่าว Expresso พันธมิตรของ ICIJ

ICIJ พบว่าในช่วงปี 2024-2025 กาฟริโลวาใช้บริษัทประชาสัมพันธ์ของเธอที่ชื่อ Elledgy Media จัดงานอีเวนต์หรูหราที่มีดาราดังร่วมงานหลายแห่งทั่วโลก เพื่อโปรโมตธุรกิจสตาร์ทอัพของโอคอตนิคอฟ ธุรกิจเหล่านี้ถูกกล่าวหาว่าเป็นแผนการลงทุนคริปโตหลอกลวง ที่ดูดเงินจากนักลงทุนที่ไม่รู้ตัวไปแล้วราว 1,000 ล้านดอลลาร์ ปัจจุบันกาฟริโลวาพำนักอยู่ในโปรตุเกส

ส่วนโอคอตนิคอฟ เป็นนักธุรกิจคริปโตชาวรัสเซียที่ร่วมโปรดิวซ์ ร่วมเขียนบท และแสดงนำในหนังเรื่อง "Holiguards Saga — The Portal of Force" ของสเปซีย์ เขาหลบหนีไปอาศัยอยู่ในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ขณะที่ยังมีคดีอาญาติดตัวทั้งจากทางการสหรัฐฯ และจอร์เจีย

ในปี 2023 อัยการสหรัฐฯ ฟ้องโอคอตนิคอฟในข้อหาใช้แพลตฟอร์มลงทุนคริปโตปลอมที่ชื่อ Forsage โกงเงินนักลงทุนอย่างน้อย 340 ล้านดอลลาร์ ในรูปแบบแชร์ลูกโซ่ ปีถัดมา ศาลในทบิลิซี จอร์เจีย ตัดสินจำคุกเขาลับหลัง 10 ปี ฐานฟอกเงิน 1.1 ล้านดอลลาร์ที่ได้จากการฉ้อโกง

ICIJ พบว่าแพลตฟอร์มใหม่ของโอคอตนิคอฟที่ชื่อ Meta Whale มีลักษณะคล้ายกับ Forsage มาก ทั้งสองแพลตฟอร์มใช้ระบบที่เรียกว่า "สัญญาอัจฉริยะ" (smart contracts) พูดง่ายๆ คือเป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ทำงานอัตโนมัติและบันทึกอยู่บนบล็อกเชน โอคอตนิคอฟอ้างว่าเทคโนโลยีนี้โปร่งใสเต็มที่ แต่ผู้เชี่ยวชาญระบุว่าสัญญาเหล่านี้สามารถถูกใช้หลอกลวงนักลงทุนได้

ICIJ ร่วมกับสื่อพันธมิตรตรวจสอบธุรกรรมของโอคอตนิคอฟภายใต้โครงการ "The Coin Laundry" ที่สืบสวนว่าอุตสาหกรรมคริปโตแสวงหากำไรจากกระแสเงินผิดกฎหมายอย่างไร ขณะที่เหยื่อส่วนใหญ่แทบไม่มีทางเอาเงินคืนได้เลย

หน่วยงานหลายประเทศเตือนภัย Meta Whale

หลังจาก ICIJ เผยแพร่ผลการสืบสวน Meta Whale ก็ตกเป็นเป้าสายตาของหน่วยงานหลายประเทศ

ในเดือนธันวาคม ตำรวจไซเบอร์เวียดนามและหน่วยบังคับใช้กฎหมายอื่นๆ สั่งปิดปฏิบัติการของ Meta Whale ในประเทศ พร้อมจับกุมผู้โปรโมต 3 คน ในข้อหาเป็นตัวกลางให้ธุรกิจขายตรงผิดกฎหมาย ผู้ถูกจับให้การว่ารายได้หลักมาจากค่าคอมมิชชันในการชักชวนคนใหม่เข้ามาร่วมลงทุน ทางการพบว่ามีผู้ใช้งานราว 2,000 คนทั่วประเทศลงทุนเงินรวมหลายแสนดอลลาร์ในแผนนี้

หน่วยงานกำกับดูแลการเงินของออสเตรเลียและแคนาดาก็ออกคำเตือนประชาชนไม่ให้ลงทุนใน Meta Whale เช่นกัน

โอคอตนิคอฟปฏิเสธข้อกล่าวหาทั้งหมดมาโดยตลอด และไม่ตอบคำถามของ ICIJ ICIJ พบว่าหลังจากหนีไปดูไบ เขาพึ่งพากาฟริโลวาในการโปรโมตธุรกิจที่ถูกกล่าวหาว่าฉ้อโกง รวมถึงการจัดงานหรูข้างสนามเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์และเวนิซ

เอกสารธนาคารของ Elledgy ที่ ICIJ ตรวจสอบพบว่า ในปี 2024 บริษัทจ่ายเงินอย่างน้อย 1.2 ล้านดอลลาร์เพื่อผลิตหนังเรื่อง "The Portal of Force" ซึ่งเป็นหนังไซไฟเกี่ยวกับสงครามลับของนักรบโบราณ 2 ฝ่าย โดยมีนักแสดงอย่างเอริก โรเบิร์ตส์ (Eric Roberts) ดอล์ฟ ลันด์เกรน (Dolph Lundgren) และไทรีส กิบสัน (Tyrese Gibson) ร่วมแสดง สเปซีย์เป็นทั้งผู้กำกับและนักแสดงนำ

รอบฉายเปิดตัวที่ลิสบอนซึ่งกำหนดไว้ในเดือนธันวาคม 2025 ถูกยกเลิกโดยไม่มีคำอธิบาย หลังจาก ICIJ เปิดเผยความสัมพันธ์ระหว่างกาฟริโลวากับโอคอตนิคอฟ ตามรายงานของ Expresso

ICIJ และ Expresso ยังพบอีกว่า นับตั้งแต่นักธุรกิจหญิงชาวยูเครนเริ่มทำงานร่วมกับนักธุรกิจคริปโตชาวรัสเซีย รายได้ของ Elledgy พุ่งสูงขึ้นอย่างมาก ข้อมูลถึงเดือนพฤษภาคม 2025 บริษัทพีอาร์แห่งนี้รับเงินอย่างน้อย 4 ล้านดอลลาร์จากบริษัทกว่า 12 แห่งในเยอรมนี อังกฤษ เบลเยียม และสเปน ในจำนวนนี้มีบริษัทรับส่งพัสดุ 2 แห่งในเบอร์ลินที่โอนเงินรวมหลายแสนดอลลาร์ให้ Elledgy (แห่งหนึ่งโอนอย่างน้อย 640,000 ดอลลาร์ อีกแห่งมากกว่า 770,000 ดอลลาร์) ระหว่างเดือนตุลาคม 2024 ถึงมีนาคม 2025 บริษัทอื่นๆ บางส่วนจดทะเบียนเป็นบริการลีมูซีน บริษัทรับส่งพัสดุ หรือบริษัทก่อสร้าง แต่ไม่มีเว็บไซต์ ไม่มีงบการเงินที่เป็นปัจจุบัน และหลายแห่งใช้ที่อยู่เดียวกัน ชี้ให้เห็นว่าอาจเป็นบริษัทบังหน้า

นักข่าว ICIJ เดินทางไปตรวจสอบที่อยู่จดทะเบียนของ 6 บริษัทในเบอร์ลิน ดอร์ทมุนด์ และมาดริด รวมถึงบริษัทที่จดทะเบียนเป็นธุรกิจค้าเสื้อผ้าและบริการจัดส่งพัสดุ แต่สิ่งที่พบคือมีแค่ตู้ไปรษณีย์ในพื้นที่โคเวิร์กกิงสเปซ ไม่มีพนักงานและไม่มีร่องรอยของกิจกรรมทางธุรกิจใดๆ ทั้งสิ้น

Expresso ระบุว่า การที่คดีนี้ถูกโอนไปอยู่ในมือของกรมสอบสวนกลางและดำเนินคดีอาญา บ่งบอกว่าทางการโปรตุเกสมองว่าเรื่องนี้เป็นคดีสำคัญ

กาฟริโลวา ซึ่งเพิ่งไปร่วมงานกาลาดินเนอร์ที่รีสอร์ต Mar-a-Lago ของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) แห่งสหรัฐฯ ไม่ตอบคำถามของผู้สื่อข่าวเกี่ยวกับการสอบสวนครั้งนี้

ที่มา:
Elite Portuguese investigative unit to probe Spacey movie producer with ties to alleged crypto scammer (Scilla Alecci, ICIJ, 5 January 2026)