ข่าวสืบสวนชุด The Coin Laundry โดย International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) เปิดโปงเครือข่ายคริปโตของ Vladimir Okhotnikov ผู้ถูกกล่าวหาฉ้อโกงนับพันล้านดอลลาร์ ใช้หนังร่วมกับ Kevin Spacey และอีเวนต์หรูทั่วโลกสร้างความน่าเชื่อถือ ขณะหน่วยงานหลายประเทศเร่งสอบเส้นทางเงินต้องสงสัยฟอกเงินผ่านบล็อกเชน | ที่มาภาพ: Ben King/ICIJ; Lado Okhotknikov via Instagram; Theo Wargo/Getty Images

ค่ำคืนหนึ่ง ขณะที่ดาราฮอลลีวูดเดินพรมแดงเทศกาลภาพยนตร์เวนิซ เควิน สเปซีย์ (Kevin Spacey) อยู่อีกฝั่งหนึ่งของทะเลสาบที่โรงแรม Hotel Cipriani อันเลื่องชื่อ เขามาร่วมงานเลี้ยงส่วนตัวเพื่อเปิดตัวตัวอย่างหนังเรื่องใหม่ให้แขกรับเชิญราว 40 คนชม สเปซีย์สวมเสื้อสูทกำมะหยี่สีแดง ยืนถ่ายรูปคู่กับโปรดิวเซอร์หญิงในชุดราตรีสีเงินเปล่งประกาย ก่อนจะนั่งชมเทรลเลอร์หนังเรื่อง "Holiguards Saga — The Portal of Force"

สำหรับนักแสดงรางวัลออสการ์ผู้นี้ นี่คือโอกาสสำคัญในการกลับมาหลังข้อกล่าวหาเรื่องล่วงละเมิดทางเพศทำให้อาชีพพังทลายจนเกือบล้มละลาย แต่สำหรับผู้สร้างหนังเรื่องนี้ วลาดิเมียร์ โอคอตนิคอฟ (Vladimir Okhotnikov) นักธุรกิจคริปโตชาวรัสเซียที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นนักต้มตุ๋น เดิมพันยิ่งสูงกว่า เพราะเขาต้องการใช้ฮอลลีวูดเป็นประตูสู่ความน่าเชื่อถือ เพื่อดึงดูดนักลงทุนรายใหม่

โอคอตนิคอฟ วัย 47 ปี ที่รู้จักกันในชื่อ "ลาโด" ถูกกล่าวหาว่าเป็นหัวหน้าแผนหลอกลวงคริปโตหลายขั้น รวมถึงแผนที่ชื่อ Holiverse ซึ่งมีชื่อเดียวกับจักรวาลภาพยนตร์ของเขา เขาเป็นคนเขียนบท "The Portal of Force" จากหนังสือการ์ตูนที่อิงเรื่องราวของตัวเอง และเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ เขาบอกกลุ่มผู้สนับสนุนในดูไบว่าหนังที่มีสเปซีย์แสดงจะช่วยดึงดูดผู้คนทั่วโลกมาสู่ "เมทาเวิร์ส เกม โทเคน และโครงการต่างๆ" ของเขา

ตลอด 5 ปีที่ผ่านมา แผนหลอกลวงของโอคอตนิคอฟกระจายอยู่ใน 4 ทวีป ดูดเงินจากนักลงทุนที่ไม่รู้ตัวราว 1,000 ล้านดอลลาร์ จนทำให้เขากลายเป็นผู้ถูกหมายจับ อัยการสหรัฐฯ กล่าวหาว่าเขาบริหาร Forsage แพลตฟอร์มลงทุนคริปโตปลอมแบบแชร์ลูกโซ่ ที่โกงเงินนักลงทุนอย่างน้อย 340 ล้านดอลลาร์ระหว่างปี 2020-2022 ปีที่แล้ว ศาลในทบิลิซี จอร์เจีย ตัดสินว่าเขามีความผิดฐานฟอกเงิน 1.1 ล้านดอลลาร์จาก Forsage

ขณะที่คดีรุมเร้า โอคอตนิคอฟหนีไปดูไบ ที่นั่นเขาปรับปรุงรูปแบบการหลอกลวงซ้ำแล้วซ้ำเล่า พร้อมขยายพอร์ตธุรกิจสตาร์ทอัพตั้งแต่เกมออนไลน์ไปจนถึงอาหารเสริมต้านวัยที่อ้างวิทยาศาสตร์ DNA ที่ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ ที่เวนิซ เขาปรากฏตัวร่วมกับสเปซีย์แค่บนจอ ในบทบาท "เดา" ผู้นำทางฮีโร่

สเปซีย์ไม่ตอบคำถามของ ICIJ แต่การมีชื่อเขาในหนังช่วยเสริมภาพลักษณ์ที่น่าเชื่อถือให้กับแฟรนไชส์ คนดังเป็นแค่ส่วนหนึ่งของโมเดลธุรกิจโอคอตนิคอฟ เทคโนโลยีบล็อกเชนที่ทำให้ธุรกรรมรวดเร็วและไม่ระบุตัวตนช่วยให้เขาหลอกลวงนักลงทุนด้วยคำมั่นสัญญาเรื่องการลงทุนที่เชื่อถือได้ เรื่องราวของเขาแสดงให้เห็นว่าคริปโตได้เร่งกำลังให้กลโกงทางการเงินแบบดั้งเดิม และช่วยให้ผู้ต้องหาหนีพ้นเจ้าหน้าที่

นักข่าวในสหรัฐฯ เยอรมนี โปรตุเกส ยูเครน และจอร์เจีย ร่วมเปิดโปงรายละเอียดใหม่เกี่ยวกับธุรกิจของโอคอตนิคอฟ ภายใต้โครงการ "The Coin Laundry" ของ ICIJ ร่วมกับสื่อพันธมิตร 37 แห่ง

Forsage ใช้ระบบ "สัญญาอัจฉริยะ" (smart contracts) ซึ่งเป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ทำงานอัตโนมัติบนบล็อกเชน โปรแกรมเหล่านี้แพร่หลายบนแพลตฟอร์มซื้อขายคริปโตแบบกระจายศูนย์ที่อยู่นอกกรอบและการคุ้มครองของระบบการเงินแบบดั้งเดิม โอคอตนิคอฟถูกกล่าวหาว่าใช้สัญญาอัจฉริยะเหล่านี้หลอกนักลงทุน แทนที่จะทำให้คนรวยขึ้น สัญญาถูกปรับแต่งเพื่อดูดเงินจากนักลงทุนออกไป

แพลตฟอร์มใหม่ล่าสุดของเขาคือ Meta Whale ที่เปิดตัวในเดือนพฤษภาคมและดึงดูดผู้ใช้ 40,000 คนต่อเดือน ผู้เชี่ยวชาญบอก ICIJ ว่าโครงสร้างคล้ายแชร์ลูกโซ่เหมือนแพลตฟอร์มก่อนๆ

อาริ จูลส์ (Ari Juels) ศาสตราจารย์วิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์จาก Cornell Tech ที่เคยวิจัย Forsage ในปี 2021 อธิบายว่าสัญญาอัจฉริยะ "ช่วยให้สร้างข้อความหลอกลวงได้อย่างแนบเนียน เพราะตัวระบบดูเหมือนจะโปร่งใสอย่างสมบูรณ์ คนเห็นว่าเพื่อนหรือคนรู้จักรวยจากคริปโต ก็คิดว่านี่คืออีกโอกาสหนึ่ง แต่ไม่รู้ว่าสนามเอียงหนักแค่ไหน"

แม้จะถูกฟ้องทั้งคดีอาญาและคดีแพ่ง โอคอตนิคอฟยังสร้างภาพลักษณ์ออนไลน์อย่างเนี้ยบ เรียกตัวเองว่า "กูรูเทคโนโลยี นักธุรกิจ และผู้ประกาศศาสนาบล็อกเชนอย่างไม่ประนีประนอม" สัญญาว่าจะปลดปล่อยนักลงทุนจากพันธนาการของรัฐ

ตอนนี้เขาเดินทางไม่ได้เพราะมีหมายจับ จึงพึ่งพาเอลวีรา กาฟริโลวา (Elvira Gavrilova) นักการตลาดชาวยูเครนวัย 36 ปี เป็นคนโปรโมตแบรนด์ของเขาในต่างประเทศ เอกสารที่ ICIJ ตรวจสอบพบว่าใน 2 ปีที่ผ่านมา บริษัทพีอาร์ Elledgy Media ของกาฟริโลวาจัดงานอีเวนต์หรูหรามีดาราร่วมในสหรัฐฯ ฝรั่งเศส อิตาลี อินเดีย และยูเอี เพื่อโปรโมตธุรกิจของโอคอตนิคอฟ ในเดือนมกราคม กาฟริโลวาบอกที่ปรึกษากฎหมายว่าเงินกว่า 4 ล้านดอลลาร์ "ผ่าน" บริษัทที่จดทะเบียนในโปรตุเกสตั้งแต่เธอรู้จักโอคอตนิคอฟ

มีรายงานล่าสุดว่า ทางการโปรตุเกสเริ่มสอบสวน Elledgy ในข้อสงสัยฟอกเงิน ตามรายงานของ Expresso สื่อพันธมิตร ICIJ

"เร็วและแรง"

โอคอตนิคอฟเกิดในคาซัคสถานสมัยสหภาพโซเวียตและเติบโตในครอบครัวยากจนในรัสเซีย พ่อเป็นโค้ชมวยปล้ำและฝึกให้เขาเป็นนักมวยปล้ำ ซึ่งเขาบอกว่าเป็นที่มาของความอดทน

ในช่วงต้นปี 2000 หลังเรียนด้านภาพยนตร์ในมอสโกแต่ไม่สามารถเข้าวงการหนังได้ โอคอตนิคอฟเข้าสู่โลกของธุรกิจขายตรง (MLM) ซึ่งเป็นรูปแบบธุรกิจที่ต้องชักชวนคนอื่นมาร่วมเพื่อรับค่าคอมมิชชัน ตั้งแต่นั้นมา ICIJ พบว่าเขาเปิดหรือมีส่วนร่วมในธุรกิจขายตรงอย่างน้อย 16 แห่ง

การเปิดตัวบล็อกเชน Ethereum ในปี 2015 ทำให้นักพัฒนาสร้างสัญญาอัจฉริยะและแอปพลิเคชันต่างๆ ได้โดยไม่ต้องมีรัฐบาล ธนาคาร หรือตัวกลางดูแล เทคโนโลยีนี้เปลี่ยนอุตสาหกรรมขายตรงอย่างรวดเร็ว นักการตลาดใช้สัญญาอัจฉริยะสร้าง "แผนลงทุนแบบกระจายศูนย์" ที่ทำงานอัตโนมัติในการชักชวนคนและจ่ายเงิน แผนเหล่านี้มีโครงสร้างคล้ายแชร์ลูกโซ่ที่สร้างผลตอบแทนเมื่อมีคนใหม่ไหลเข้ามาเรื่อยๆ บางแผนเป็นแบบ Ponzi คือจ่ายเงินคืนนักลงทุนรุ่นแรกด้วยเงินจากนักลงทุนรุ่นใหม่

เขาตั้งชื่อแพลตฟอร์มใหม่ว่า Forsage ซึ่งเป็นภาษาจอร์เจียแปลว่า "เร็วและแรง" เมื่อเปิดตัวต้นปี 2020 โอคอตนิคอฟอ้างว่ามัน "โปร่งใส ไม่มีความเสี่ยง" และให้ "โอกาสสร้างรายได้ไม่จำกัด" เขาพูดในวิดีโอ YouTube ว่า "ไม่มีแอดมิน ไม่มีหัวหน้าที่จะเปลี่ยนแปลงอะไรเพื่อผลประโยชน์ตัวเอง คุณเป็นเศรษฐีได้" ผู้ก่อตั้ง Forsage ใช้คนโปรโมตในสหรัฐฯ ไนจีเรีย ฟิลิปปินส์ และประเทศอื่นๆ ทำการตลาดผ่านเวิร์กช็อป เว็บบินาร์ และวิดีโอบนโซเชียลมีเดีย ผู้ใช้ต้องจ่ายอย่างน้อย 0.05 Ether (ราว 5-38 ดอลลาร์ในตอนนั้น) เพื่อเข้าร่วม แต่ละคนจะได้รหัสแนะนำเพื่อเชื่อมกับคนที่ชวนมา จัดเป็นรูปปิรามิดที่คนเข้าก่อนอยู่บนสุด ต้องชวนอย่างน้อย 3 คนจึงจะเริ่มมีรายได้ ภายในไม่กี่เดือน Forsage กลายเป็นสัญญาอัจฉริยะที่มีธุรกรรมมากที่สุดบน Ethereum ด้วยผู้ใช้กว่า 1 ล้านคน

ซามูเอล เอลลิส (Samuel Ellis) นายหน้าอสังหาริมทรัพย์จากรัฐเคนทักกี สมัคร Forsage หลังเห็นโฆษณาออนไลน์ เขามีประสบการณ์ด้านขายตรง 30 ปี และรู้ว่ามีความเสี่ยง แต่ไม่คิดว่าเป็นกลโกง

ทางการเห็นต่าง คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์ฟิลิปปินส์เป็นหน่วยงานแรกที่ออกคำเตือนเกี่ยวกับ Forsage ในเดือนมิถุนายน 2020 เจ้าหน้าที่ระบุว่า "Forsage ฉวยโอกาสจากสถานการณ์โควิดที่ทุกคนกำลังหาเงินพิเศษ" ในเดือนเมษายน 2021 หน่วยงานกำกับหลักทรัพย์ของรัฐมอนทานาสั่งให้ Forsage หยุดดำเนินการ โดยระบุว่าเป็นแชร์ลูกโซ่

เดือนถัดมา จูลส์จาก Cornell Tech เผยแพร่รายงานทางนิติวิทยาศาสตร์ร่วมกับทีมนักวิจัย แสดงให้เห็นว่า Forsage ใช้สัญญาอัจฉริยะในการส่งเงินไปยังผู้ใช้ระดับบนกลุ่มเล็กๆ คนที่อยู่ระดับสูงไม่กี่คนทำกำไรงาม เจ้าของสัญญาได้ไป 1.2 ล้านดอลลาร์ แต่ผู้ใช้ส่วนใหญ่กว่า 88% ขาดทุน

จากรถยนต์สู่คริปโต

โอคอตนิคอฟบริหาร Forsage จากอพาร์ตเมนต์ในทบิลิซี เมืองหลวงของจอร์เจีย อดีตหุ้นส่วนของเขาคือเปตร์ ปัก (Petr Pak) ที่ร่วมเป็นเจ้าของบริษัทขนส่งนักท่องเที่ยวและเต็นท์รถมือสอง หลัง Forsage เปิดตัว ปักช่วยโอคอตนิคอฟแปลงคริปโตเป็นเงินสดและฝากเข้าบัญชีธนาคารจอร์เจียหลายบัญชี

ในเดือนสิงหาคม 2022 คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์สหรัฐฯ (SEC) ฟ้องโอคอตนิคอฟและผู้ก่อตั้ง Forsage อีก 3 คน พร้อมเอลลิสและกลุ่มผู้โปรโมตในสหรัฐฯ ในข้อหาฉ้อโกง โอคอตนิคอฟปฏิเสธข้อกล่าวหาทันทีและโยนความผิดให้ผู้ก่อตั้งคนอื่น แต่ทางการจอร์เจียก็กำลังตามเขาเช่นกัน ธนาคารเริ่มตั้งคำถามเกี่ยวกับแหล่งที่มาของเงินฝากกว่า 1.1 ล้านดอลลาร์ อัยการเรียกเขาไปสอบปากคำ บันทึกศาลระบุว่า "โอคอตนิคอฟบอกว่าเขากลัว" จากนั้นเขาส่งมอบกระเป๋าที่มีคอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ และการ์ดความจำให้ผู้ร่วมงานอีกคนนำข้ามพรมแดนไปตุรกี

หลังถูกสอบปากคำ โอคอตนิคอฟหนีออกจากจอร์เจีย อ้างว่าไปถ่ายโฆษณาที่ตุรกี แต่ 2 วันต่อมาก็บินไปดูไบ และไม่กลับมาอีกเลย

ดูไบกลายเป็นสวรรค์ของผู้หนีคดีและนักต้มตุ๋นคริปโต รวมถึงรูจา อิกนาโตวา (Ruja Ignatova) ผู้ก่อตั้ง OneCoin ที่หายตัวไป ซึ่งนักลงทุนสูญเสียเงินกว่า 4,000 ล้านดอลลาร์ โจนาธาน เลวี (Jonathan Levy) ทนายความที่ช่วยเหยื่อ OneCoin กล่าวว่า "ดูไบเป็นศูนย์กลางระดับโลกของแชร์ลูกโซ่ กลโกง ขายตรง และการฟอกเงินผ่านคริปโต"

ต้นปี 2023 คณะลูกขุนใหญ่ในรัฐออริกอนสรุปว่า Forsage เป็นแชร์ลูกโซ่ "ตามตำรา" และฟ้องโอคอตนิคอฟกับหุ้นส่วนรัสเซีย 3 คน ในข้อหาสมรู้ร่วมคิดฉ้อโกงทางสาย ซึ่งมีโทษจำคุกสูงสุด 20 ปี คดียังอยู่ระหว่างพิจารณา

ในเดือนมีนาคม 2024 ศาลจอร์เจียตัดสินจำคุกโอคอตนิคอฟลับหลัง 10 ปี ฐานฟอกเงินจาก Forsage ผ่านบัญชีธนาคารอย่างน้อย 53 บัญชี รัฐบาลจอร์เจียยึดทรัพย์สินของเขา รวมถึงรถ Lexus SUV อพาร์ตเมนต์ 2 แห่งในทบิลิซีที่มีสระว่ายน้ำ และที่จอดรถ 5 ช่อง มูลค่ารวมราว 1 ล้านดอลลาร์ พร้อมออกหมายจับสากล

แม้คดีรุมล้อม โอคอตนิคอฟยังเดินหน้าโปรโมตแพลตฟอร์มใหม่ Meta Force จากดูไบ ซึ่งทำเงินถึง 574 ล้านดอลลาร์ในปีแรก ตามข้อมูลของ TRM Labs ธนาคารกลางรัสเซียเตือนว่า Meta Force คล้าย "แชร์ลูกโซ่" หน่วยงานกำกับจีนจัดว่าเป็น "การฉ้อโกง" แต่โอคอตนิคอฟไม่สะทกสะท้าน เขาจ้างกาฟริโลวามาทำงานแล้ว

"ปีมหัศจรรย์"

กาฟริโลวาระบุในโปรไฟล์ Instagram ว่าเป็นโปรดิวเซอร์หนังและเจ้าของบริษัทขายบังเกอร์หรูให้มหาเศรษฐี เธอเริ่มอาชีพพีอาร์ราว 10 ปีก่อนที่บริษัท Amillidius ในกรุงเคียฟ ยูเครน ซึ่งสามีในขณะนั้นคืออันเดรย์ เกราซิมอฟ (Andrey Gerasimov) เป็นเจ้าร่วม ทั้งคู่ปิด Amillidius ในปี 2022 หลังมีข่าวลบกล่าวหาว่าบริษัทรีดไถลูกค้า จากนั้นย้ายไปโปรตุเกสและเปลี่ยนนามสกุลเป็น Paterson ทั้งคู่หย่ากัน และในปี 2023 กาฟริโลวาก็ตั้งบริษัท Elledgy

ไม่ชัดว่ากาฟริโลวาพบโอคอตนิคอฟเมื่อไหร่ แต่ภายใน 1 ปีหลังตั้ง Elledgy บริษัทก็เริ่มโปรโมตแบรนด์ของเขา งานแรกในเดือนกรกฎาคม 2024 คืองานเลี้ยงดินเนอร์กลางแจ้งอลังการที่แซ็งต์-โตรเปส์ ฝรั่งเศส สำหรับ Meta Force โอคอตนิคอฟสตรีมจากหน้าจอขนาดใหญ่เพื่อทักทายแขกคนดัง

ในดูไบ การเตรียมหนัง "The Portal of Force" กำลังดำเนินไป เดือนเดียวกันนั้น โอคอตนิคอฟประกาศว่ากำลังเขียนบทภาพยนตร์จากนิยายภาพกึ่งอัตชีวประวัติ หนังเป็นส่วนหนึ่งของแผนสร้าง "จักรวาลภาพยนตร์" ในแบบ Marvel ที่รวมการ์ตูน วิดีโอเกม และภาพยนตร์ฟอร์มยักษ์เข้าด้วยกัน

โอคอตนิคอฟปิด Meta Force ในเดือนกันยายน 2024 อ้างว่าถูก "ศัตรู" โจมตี จากนั้น 5 เดือน Elledgy จ่ายเงินอย่างน้อย 1.2 ล้านดอลลาร์เพื่อผลิตหนัง โดยจ้างทีมงานในเม็กซิโก ช่างภาพชาวอเมริกัน และนักแสดงผาดโผนจากฝรั่งเศส อังกฤษ และสหรัฐฯ ที่เคยทำงานใน "Game of Thrones" และ "Guardians of the Galaxy" กาฟริโลวาและสเปซีย์บินไปถ่ายทำที่ Rancho La Joya ในดูรังโก เม็กซิโก ฟาร์มขนาดกว่า 1,000 เอเคอร์ที่เคยเป็นของตำนานฮอลลีวูด จอห์น เวย์น (John Wayne)

อาร์มันโด โลโซยา (Armando Lozoya) เจ้าของฟาร์ม บอก ICIJ ว่านี่เป็นหนึ่งในโปรดักชันใหญ่ที่สุดที่เคยมา มีคนทำงานกว่า 300 คนต่อวันตลอดทั้งเดือน "ดูเหมือนบริษัทที่มีเงินมหาศาล จำนวนเงินที่คุณกับผมนึกไม่ออก" เขาเล่า

หลังถ่ายทำในเม็กซิโกเสร็จ กาฟริโลวา สเปซีย์ และนักแสดงบางคนบินไปดูไบเพื่อถ่ายฉากสุดท้ายกับโอคอตนิคอฟ ซึ่งเพิ่งเปิดตัวโปรเจกต์ทะเยอทะยานที่สุด Holiverse บริษัทที่สัญญาว่าจะรวมไบโอเทคโนโลยี สภาพแวดล้อมเสมือนจริง และการเงินแบบกระจายศูนย์ ทั้งหมดโปรโมตด้วยวิดีโอ AI และอินฟลูเอนเซอร์

กาฟริโลวาจัดงานกาล่าที่รีสอร์ตหรูบน Palm Jumeirah หมู่เกาะเทียมในอ่าวเปอร์เซีย คราวนี้โอคอตนิคอฟสวมทักซิโดสีดำมาต้อนรับแขกด้วยตัวเอง ขณะที่พลุสว่างท้องฟ้า เขาโอบกาฟริโลวาและยิ้มทักกับคีอานู รีฟส์ (Keanu Reeves) ที่มาเล่นเบสกับวง ส่วนดิชา ปาตานี (Disha Patani) ดาราบอลลีวูดที่จะเปิดตัวสู่สากลในหนังเรื่องนี้ ก็มาถ่ายรูปด้วย สเปซีย์ขึ้นเวทีกล่าวว่า "เรามีความสุขมากที่ได้มาที่นี่ ขอบคุณเอลวีราสำหรับงานทั้งหมดที่เธอทำ" โอคอตนิคอฟยืนยิ้มอยู่ด้านหลัง

สู่ดวงจันทร์

ในเดือนมกราคม 2025 กาฟริโลวาปรึกษาทนายความเพราะกังวลว่าการทำงานให้โอคอตนิคอฟอาจทำให้ Elledgy ถูกตรวจสอบมากขึ้น เธอบอกว่าเงินกว่า 4 ล้านดอลลาร์ "ผ่าน" บริษัทตั้งแต่รู้จักเขา "ส่วนที่เหลือเป็นคริปโต"

ในขณะเดียวกัน เจ้าหน้าที่ตรวจสอบของธนาคารโปรตุเกสสังเกตเห็นกิจกรรมน่าสงสัยในบัญชีกาฟริโลวา โดยเฉพาะการฝากเงินสดราว 312,000 ดอลลาร์ ซึ่งเป็นสัญญาณการฟอกเงิน เธออ้างว่าเงินเป็น "ของขวัญ" จากพ่อแม่

ที่ Elledgy ทุกอย่างดำเนินต่อไปตามปกติ ต้นปีนี้ กาฟริโลวาจัดอีเวนต์พีอาร์สุดอลังการอีกครั้งให้ Holiverse ที่ศูนย์ NASA เคปคานาเวอรัล ฟลอริดา ในงานที่จัดโดยบริษัทอุตสาหกรรมอวกาศ 2 แห่ง Elledgy เป็นสปอนเซอร์อย่างเป็นทางการ แต่กาฟริโลวาแอบตั้งป้าย Holiverse ไว้ที่ทางเข้าเพื่อให้โลโก้ติดภาพถ่ายกับแขก หลังจากนั้น บริษัทพีอาร์รัสเซียปล่อยบทความกว่า 1,100 ชิ้นทางอินเทอร์เน็ตยกเครดิตให้ Holiverse เป็นสปอนเซอร์งาน

กาฟริโลวายังพยายามจ้าง Spacebit บริษัทอวกาศที่ร่วมจัดงานในฟลอริดา ให้ส่งสำเนาหนังไปดวงจันทร์ ปาฟโล ตานาซุค (Pavlo Tanasyuk) ผู้ก่อตั้ง Spacebit เล่าว่าเขาขอให้กาฟริโลวาเปิดเผยตัวตนลูกค้าเมื่อเธอเสนอจ่ายด้วยคริปโต เธออธิบายลูกค้าคลุมเครือว่าเป็น "คนดี" จากคาซัคสถานที่ "มีปัญหากับคนไม่ดี" และบอกว่า "ใช่ เขาถูกฟ้อง แต่ทนายกำลังจัดการ เขาบริสุทธิ์" ดีลล่มเมื่อกาฟริโลวาเปิดเผยชื่อจริงและส่งสัญญาที่ระบุว่า "แหล่งเงินคือลาโด โอคอตนิคอฟ" ICIJ วิเคราะห์กระเป๋าเงินคริปโตที่ระบุว่าเป็นของโอคอตนิคอฟ พบว่ามีคริปโตมูลค่า 29 ล้านดอลลาร์ไหลผ่านระหว่างกันยายน 2024 ถึงกันยายน 2025

ภารกิจอวกาศไม่เกิดขึ้น แต่กาฟริโลวามีเป้าหมายใหม่ คือเมย์ มัสก์ (Maye Musk) แม่ของอีลอน มัสก์ (Elon Musk) มหาเศรษฐีอันดับ 1 ของโลก เอกสารธนาคารของ Elledgy เผยว่าบริษัทจ่ายเงินให้นางแบบวัย 77 ปีราว 350,000 ดอลลาร์ ในเดือนกุมภาพันธ์ มัสก์ร่วมงานส่วนตัวของ Elledgy ในเทือกเขาแอลป์ฝรั่งเศส และปรากฏบนปกนิตยสาร Holiguard ฉบับปฐมฤกษ์ที่เปิดตัวในงานวันเกิดของเธอที่มุมไบ อินเดีย ซึ่งกาฟริโลวาเป็นผู้จัด

หลังจากงาน Meta Force ในเดือนกรกฎาคม 2024 Elledgy เริ่มรับเงินจากบริษัทกว่า 12 แห่งในเยอรมนี อังกฤษ เบลเยียม และสเปน รวมราว 4 ล้านดอลลาร์ บริษัทเหล่านี้รวมถึงบริษัทรับส่งพัสดุในดอร์ทมุนด์ที่เพิ่งถูกถอนทะเบียนเพราะไม่มีทรัพย์สิน หลังโอนเงินกว่า 350,000 ดอลลาร์ให้ Elledgy บางส่วนจดทะเบียนเป็นบริการลีมูซีน บริษัทรับส่งพัสดุ หรือบริษัทก่อสร้าง แต่ไม่มีเว็บไซต์ ไม่มีงบการเงิน และหลายแห่งใช้ที่อยู่เดียวกัน ชี้ว่าอาจเป็นบริษัทบังหน้า

เกรแฮม แบร์โรว์ (Graham Barrow) อดีตนายธนาคารและผู้เชี่ยวชาญอาชญากรรมทางการเงิน บอก ICIJ ว่า "นี่น่าจะเป็นสัญญาณเตือนภัย บริษัทเล็กๆ ถูกใช้ฟอกเงินบ่อยมาก ยิ่งมีหลายประเทศเข้ามาเกี่ยว ยิ่งสืบสวนยาก"

นักข่าว ICIJ ไปตรวจสอบที่อยู่จดทะเบียน 6 บริษัทในเบอร์ลิน ดอร์ทมุนด์ และมาดริด พบแค่ตู้ไปรษณีย์ในโคเวิร์กกิงสเปซ ไม่มีพนักงานหรือร่องรอยกิจกรรมทางธุรกิจ

"ผลงานชิ้นเอก" Meta Whale

ขณะที่กาฟริโลวาดึงคนดังมาโปรโมตธุรกิจของโอคอตนิคอฟให้ดูน่าเชื่อถือ เขากำลังเตรียมเปิดตัวแผนลงทุนแบบกระจายศูนย์อีกครั้ง หลังงานกาล่าที่ดูไบในเดือนธันวาคม เขาประกาศว่า Holiverse ก็ตกเป็นเหยื่อ "การก่อวินาศกรรม" และ "การทรยศ" โดย "มิจฉาชีพ" ขโมยเงินนักลงทุนจากสัญญาอัจฉริยะ ถึงเดือนกุมภาพันธ์ เขามี "ผลงานชิ้นเอก" ใหม่พร้อมแล้ว คือแพลตฟอร์มลงทุนชื่อ Meta Whale

เช่นเดียวกับ Forsage และ Meta Force Meta Whale ชักชวนผู้ใช้ผ่านการแนะนำ ผู้ใช้ซื้อโทเคน WhaleBit (สัญลักษณ์ CES) เพื่อเข้าร่วมและปลดล็อกระดับใหม่ สร้างรายได้จากการชวนคนมาสมัคร ผู้โปรโมต Meta Whale เจาะกลุ่มชุมชนในอินเดีย เวียดนาม และประเทศอื่นๆ

เซียน อโฟลาบี (Seaun Afolabi) นักเทรดคริปโตวัย 32 ปีในลากอส ไนจีเรีย ลอง Meta Whale ในเดือนเมษายน หลังดูการนำเสนอของผู้โปรโมตสดบน X เขาจ่าย 12 ดอลลาร์สร้างบัญชีแล้วรอ เพราะผู้โปรโมตสัญญาว่าทำเงินได้โดยไม่ต้องชวนคน หลังรอหลายวันไม่มีรายได้ เขาชวนเพื่อน 7 คนมาสมัคร ไม่กี่วันต่อมาเขาเห็นว่าบัญชีได้รับ 9 ดอลลาร์ แต่ตกใจเมื่อรู้ว่าเงินนั้นมาจากเพื่อนของเขาเอง เขาโทรบอกเพื่อนให้หยุดใช้ทันที แล้วอัดวิดีโอเตือนคนอื่นบน YouTube

"ถ้าอยากช่วยคนจริงๆ ต้องให้แพลตฟอร์มที่คนธรรมดาเข้ามาลงทุนแล้วทำเงินได้ ไม่ใช่ต้องชวนคนก่อนถึงจะได้เงิน" เขากล่าว

ICIJ ขอให้ผู้เชี่ยวชาญหลายคนตรวจสอบสัญญาอัจฉริยะของ Meta Whale ทุกคนพบว่าแม้สัญญาจะต่างจาก Forsage แต่โครงสร้างของแผนแทบจะเหมือนกัน

อัยการสหรัฐฯ เคยระบุว่า Forsage เป็นแชร์ลูกโซ่เพราะไม่มีแหล่งรายได้อื่นนอกจากเงินนักลงทุน และทางหลักในการทำเงินคือการชวนคนมาเพิ่ม Meta Whale ก็คล้ายกัน แต่อาจเสี่ยงกว่าเพราะผู้ถือ 10 อันดับแรกของโทเคน CES ครอบครองมากกว่า 90% ของอุปทานทั้งหมด แค่ 2 กระเป๋าเงินก็ถือกว่า 80% ตามการวิเคราะห์ของสเตซี เฟอร์ริส (Stacey Ferris) ผู้ตรวจสอบการทุจริตและผู้ช่วยศาสตราจารย์สาขาบัญชีจาก Virginia Tech

แม้โอคอตนิคอฟจะอ้างว่าแพลตฟอร์มกระจายศูนย์ "ไม่มีตัวกลาง ซื้อขายโปร่งใสด้วยบล็อกเชน" แต่การวิเคราะห์พบหลักฐานว่ามีการควบคุมจากส่วนกลาง Meta Whale ใช้ "สัญญาตัวแทน" (proxy contracts) ที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลาเพื่อเปลี่ยนทิศทางเงิน เฟอร์ริสระบุว่า "มันถูกตั้งค่ามาเพื่อ 'rug pull'" พูดง่ายๆ คือเจ้าของสามารถเปลี่ยนโค้ดให้ดูดเงินออกจากแพลตฟอร์ม แล้วเปลี่ยนกลับโดยไม่ทิ้งร่องรอย หากเจ้าของควบคุมโทเคนส่วนใหญ่อย่างกรณี CES ราคาจะทรุดตัว ทำลายมูลค่าโทเคนของนักลงทุนรายย่อย "มันจะดูเหมือนว่ามีคนนอกโจมตีเครือข่าย ไม่ใช่เจ้าของโปรเจกต์เอง" เธอกล่าว

เดือนที่แล้ว หน่วยงานกำกับดูแลการเงินของสโลวีเนียเตือนว่า Forsage, Meta Force, Holiverse และ Meta Whale เป็นองค์กรเดียวกัน "เชื่อมโยงกับการฉ้อโกงระหว่างประเทศ" ที่ดำเนินงานภายใต้ชื่อต่างกัน

"เรื่องจริงใจ"

หลังจากโปรโมตความสำเร็จของเทรลเลอร์ที่เวนิซ ช่องทางโซเชียลมีเดียของโอคอตนิคอฟและกาฟริโลวาเงียบไป จากนั้นกลางเดือนกันยายน กาฟริโลวาประกาศว่าหนังจะฉายรอบปฐมทัศน์ในเดือนธันวาคม 2025 ในงานเลี้ยงกาล่าที่ลิสบอน โปรตุเกส โดยมีสเปซีย์และนักแสดงอื่นๆ ร่วมงาน และภาคต่อจะถ่ายทำในโปรตุเกส กาฟริโลวาใช้ชื่อเอลวีรา แพเทอร์สัน เขียนในบทความโฆษณาว่า "Holiguards เป็นเรื่องจริงใจที่เราภูมิใจ โดยเฉพาะเพราะผลิตโดยบริษัทโปรตุเกส" บทความไม่ได้พูดถึงโอคอตนิคอฟ

ในขณะเดียวกัน เขากำลังโปรโมต Meta Whale เมื่อเดือนกันยายน 2025 บริษัทประกาศว่าโทเคน Whalebit จะเข้าจดทะเบียนใน MEXC ซึ่งเป็นตลาดแลกเปลี่ยนที่ถูกขึ้นบัญชีดำโดยหน่วยงานกำกับของฝรั่งเศส เนเธอร์แลนด์ และเยอรมนี เพราะดำเนินงานโดยไม่มีใบอนุญาต ภายในไม่กี่ชั่วโมง มูลค่าโทเคนพุ่งขึ้นถึงราว 7 ดอลลาร์ แต่สูญเสียเกือบครึ่งภายในวันแรกของการซื้อขาย

ก่อนหน้านั้นไม่กี่วัน โอคอตนิคอฟรวมผู้โปรโมตระดับสูง 10 คนของ Meta Whale ที่เขาตั้งฉายาว่า "นักรบแห่งแสง" จากอิตาลี เวียดนาม และประเทศอื่นๆ มาประชุมที่โรงแรมหรูในดูไบ วิดีโอแสดงให้เห็นเป้าหมายของ Meta Whale บนจอด้านหลัง คือ Whalebit ราคา 20 ดอลลาร์ และผู้ใช้ 50 ล้านคน จากนั้นกลุ่มก็ร่วมงานเลี้ยงธีม Meta Whale ที่มีหุ่นยนต์เดิน ดีเจเปิดเพลง และแดนเซอร์สวมหมวกขนนก

แบร์โรว์ ผู้เชี่ยวชาญอาชญากรรมทางการเงิน ทิ้งท้ายว่า "เมื่อคุณหาเงินได้หลายล้าน อาจจะผ่านกิจกรรมผิดกฎหมาย คุณก็อยากออกไปใช้ชีวิตอย่างเต็มที่ จะสนุกกับชีวิตได้อย่างไรถ้าต้องซ่อนตัว"

ที่มา:
The Russian crypto guru’s Hollywood gambit (Scilla Alecci and Fergus Shiel, ICIJ, 17 November2025)

ป้ายคำ